Τραγωδία HELIOS: Ο Όμηρος τρέχει για τους 121 που δεν έφτασαν ποτέ στον προορισμό τους

Είκοσι ένα χρόνια μετά την αεροπορική τραγωδία της Helios, οι μνήμες παραμένουν ζωντανές και οι πληγές ανοιχτές για όσους έμειναν πίσω. Για τον Όμηρο Χριστοδούλου η 14η Αυγούστου 2005 δεν σήμανε μόνο την απώλεια των γονιών του. Σήμανε το τέλος μιας ζωής και την αρχή μιας άλλης. Από φοιτητής στα Ιωάννινα, βρέθηκε μέσα σε μια νύχτα αντιμέτωπος με ευθύνες, αποφάσεις και ένα κενό που δεν καλύπτεται ποτέ.

Σήμερα, μετατρέπει τον πόνο σε δύναμη και τη μνήμη σε προσωπική αποστολή ζωής, να τρέξει 121 μαραθωνίους, έναν για κάθε άνθρωπο που χάθηκε στην τραγωδία. Μέσα από τη διαδρομή του κουβαλά όχι μόνο τη δική του απώλεια, αλλά και τις ζωές, τα όνειρα και τις ιστορίες 121 ανθρώπων που δεν πρόλαβαν να φτάσουν στον προορισμό τους.

Σε συνέντευξή του στη «Σημερινή» μιλά για τη μέρα που άλλαξε τα πάντα, το βάρος της απώλειας, τις στιγμές που του έλειψαν περισσότερο οι γονείς του και το πώς ο μαραθώνιος έγινε ο δικός του τρόπος να συνεχίσει να τους έχει δίπλα του.

Όμηρε, τι θυμάσαι πιο έντονα από την ημέρα που έγινε η τραγωδία της Helios;

Έχουν περάσει 21 χρόνια από την τραγωδία. Οι μνήμες δεν ξεθωριάζουν ποτέ. Όμως αντιλαμβάνεσαι ότι, ειδικά τις πρώτες ημέρες μετά από ένα τόσο μεγάλο σοκ, δεν είναι θέμα ότι ξεχνάς πράγματα. Είναι ότι κάποια πράγματα ίσως να μην τα αντιλήφθηκες ποτέ, γιατί πραγματικά βρισκόσουν εκτός τόπου και χρόνου. Τουλάχιστον εμείς που χάσαμε τους δικούς μας ανθρώπους ή οποιοσδήποτε έχασε κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο σε εκείνο το αεροπλάνο.

Αυτό που θυμάμαι πιο έντονα είναι τον πόνο και το κλάμα που υπήρχε στο πατρικό μου σπίτι, ιδιαίτερα τις δύο-τρεις πρώτες ημέρες. Ερχόταν κόσμος που ούτε καν γνώριζα· φίλοι και συνάδελφοι των γονιών μου. Δεν θα ξεχάσω ποτέ όλους εκείνους τους ανθρώπους που έρχονταν, έκλαιγαν και φώναζαν. Ήταν ένα πολύ τραγικό σκηνικό.

Το πιο δύσκολο για μένα ήταν κάτι άλλο: ενώ εγώ ήμουν αυτός που είχε χάσει τους γονείς του, ένιωθα ότι έπρεπε να στηρίζω τους άλλους. Ο κόσμος ερχόταν για να εκφράσει τον δικό του πόνο και εγώ προσπαθούσα να τους ηρεμήσω. Και όταν πια ηρέμησε κάπως η κατάσταση και άδειασε το σπίτι, συνειδητοποίησα ότι δεν είχα βρει ούτε μια στιγμή για να πενθήσω τους ίδιους μου τους γονείς. Αυτό ήταν κάτι που με συγκλόνισε τις πρώτες ημέρες

Υπάρχει κάποια στιγμή από τις πρώτες ημέρες μετά την τραγωδία που έχει μείνει χαραγμένη μέσα σου μέχρι σήμερα;

Υπάρχουν ένα-δύο περιστατικά που μπορώ να θυμηθώ πολύ έντονα ακόμη και σήμερα.

Το πρώτο περιστατικό ήταν όταν έφεραν τον παππού μου στο σπίτι. Για την ακρίβεια, επειδή δεν μπορούσε να έρθει μόνος του, τον έφεραν υποβασταζόμενο. Μπήκε μέσα στο σπίτι ο παππούς μου, ο πατέρας του πατέρα μου δηλαδή, στηριζόμενος στα παιδιά του, στους θείους μου και στη νονά μου.

Θυμάμαι μόνο ότι μόλις γύρισε και με είδε, η έκφραση στο πρόσωπό του ήταν κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ήταν ένα βλέμμα σαν να έλεγε: «Δεν το πιστεύω… Είναι αλήθεια;».

Θυμάμαι επίσης τη στιγμή που μίλησα με τη γιαγιά μου, τη μητέρα της μητέρας μου. Τις πρώτες ώρες με ρώτησε αν βρισκόμασταν κι εμείς στο αεροπλάνο ή αν ήταν εκείνοι που ταξίδευαν μόνοι τους. Όταν κατάλαβε τι είχε συμβεί, έβγαλε μια κραυγή. Ακόμα την θυμάμαι στο τηλέφωνο, την θυμάμαι μέχρι σήμερα.

Γενικά, ήταν μια τόσο περίεργη και δύσκολη κατάσταση, που πραγματικά είναι δύσκολο να την περιγράψω.

Πώς αλλάζει η ζωή ενός ανθρώπου όταν χάνει ξαφνικά και τους δύο γονείς του;

Ήταν πάρα πολύ δύσκολο. Εκείνη την περίοδο ήμουν φοιτητής στην Ελλάδα, συγκεκριμένα στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ωστόσο, όταν συνέβη το δυστύχημα, βρισκόμουν στην Κύπρο λόγω των καλοκαιρινών διακοπών. Είχα και τη μικρή μου αδελφή, η οποία ήταν τότε 19 ετών, και έπρεπε να επιστρέψω μόνιμα στην Κύπρο. Πήγα στην Ελλάδα, πήρα τα πράγματά μου και μέσα σ’ ένα βράδυ ουσιαστικά μετακόμισα και άλλαξε όλη μου η ζωή.

Μπορεί να ήμουν 22 ετών, όμως στην πραγματικότητα βρισκόμουν σε μια εντελώς διαφορετική φάση της ζωής μου, ως φοιτητής. Δεν είχα ιδέα τι σημαίνει ευθύνες και υποχρεώσεις. Την ίδια στιγμή έπρεπε να σταθώ δίπλα και στην αδελφή μου, ενώ υπήρχε και το κομμάτι των νομικών διαδικασιών γύρω από το δυστύχημα.

Είχα βοήθεια από τα αδέλφια των γονιών μου, τους οποίους ευχαριστώ πραγματικά. Όμως όλα ήταν πρωτόγνωρα για μένα. Φοβήθηκα, γιατί δεν είχα καμία εμπειρία απ’ όλα αυτά και έπρεπε να τα διαχειριστώ, ενώ παράλληλα υπήρχε και το αίσθημα της μοναξιάς.

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που ένας άνθρωπος θέλει τους γονείς του δίπλα του. Για παράδειγμα, όταν παντρεύτηκα ήθελα να τους έχω κοντά μου. Το ίδιο και όταν γεννήθηκε ο πρώτος μου γιος. Είναι στιγμές που αντιλαμβάνεσαι ακόμη περισσότερο την απουσία τους.

Υπήρξε περίοδος που δυσκολεύτηκες να διαχειριστείς το πένθος και την απώλεια;

Ο πόνος δεν ξεπερνιέται. Απλώς μαθαίνεις να τον διαχειρίζεσαι και μαθαίνεις να ζεις μαζί του. Και τις ώρες που σε κυριεύουν ο πόνος, η πίκρα και το αίσθημα της αδικίας, πρέπει να ξέρεις πώς να το διαχειριστείς εσωτερικά, έτσι ώστε να μην επηρεάζει τη ζωή σου ή τις αποφάσεις σου.

Ο τρόπος με τον οποίο εγώ το διαχειρίζομαι είναι ο μαραθώνιος. Για μένα ο μαραθώνιος λειτουργεί ως θεραπεία. Ναι, υπάρχει και ο στόχος ζωής που έχω θέσει, οι 121 μαραθώνιοι, όμως για μένα η ουσία βρίσκεται στις ώρες που τρέχω. Οι ώρες που αφιερώνω είτε στις προπονήσεις είτε στους αγώνες δεν με κάνουν να ξεχνώ. Ακριβώς το αντίθετο· με κάνουν να θυμάμαι.

Είναι οι ώρες που κάνω έναν εσωτερικό διάλογο με τον εαυτό μου. Είναι η στιγμή που σκέφτομαι τι πρέπει να κάνω για να διατηρήσω την ψυχραιμία μου, πώς να διαχειριστώ το άγχος και το στρες που προκάλεσε αυτή η απώλεια. Είναι οι ώρες που μπορώ ακόμη και να «μιλήσω» με τους γονείς μου - μέσα στο μυαλό μου, καταλαβαίνεις.

Ο μαραθώνιος είναι ένα μοναχικό άθλημα. Έχει πολλές ώρες μοναξιάς. Είναι οι στιγμές που χάνεσαι μέσα στις σκέψεις σου, που σκέφτεσαι τα πράγματα πιο βαθιά. Αναλογίζεσαι τι πάει σωστά, τι πάει λάθος, τα προβλήματά σου και τον καλύτερο τρόπο να τα αντιμετωπίσεις.

Αυτή είναι η μέθοδος που ακολουθώ εγώ: το τρέξιμο. Και το τρέξιμο με βοήθησε πάρα πολύ να διαχειριστώ την απώλεια.

Πότε γεννήθηκε μέσα σου η ιδέα να μετατρέψεις αυτόν τον πόνο σε αποστολή ζωής μέσα από τους 121 μαραθωνίους;

Η ιδέα αρχικά δεν ήταν να κάνω 121 μαραθωνίους. Η ιδέα ήταν να τρέξω έναν μαραθώνιο και να τον αφιερώσω στους ανθρώπους που χάσαμε.

Αυτή η ιδέα ξεκίνησε το 2016, όταν προετοιμαζόμουν για τον πρώτο μου μαραθώνιο στο Βερολίνο, τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς. Τότε είπα ότι θα έτρεχα για πρώτη φορά έναν μαραθώνιο και θα τον αφιέρωνα σε αυτούς τους ανθρώπους.

Στην πορεία ήρθε και ο δεύτερος μαραθώνιος, μετά ο τρίτος και τα χρόνια περνούσαν. Παράλληλα, μέσα και από τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας, άρχισα να συμμετέχω σε ακόμη περισσότερους μαραθωνίους. Κάπου στον δέκατο ή ενδέκατο μαραθώνιο, γύρω στο 2017-2018, σκέφτηκα: γιατί όχι; Γιατί να μην κάνω έναν για τον καθένα; 121 άνθρωποι χάθηκαν άδικα, άρα 121 μαραθώνιοι.

Γιατί ένας; Γιατί δύο; Γιατί τρεις ή πέντε; Ήταν 121 άνθρωποι που είχαν μια ζωή μπροστά τους. Είχαν οικογένειες, όνειρα, υποχρεώσεις και σχέδια για το μέλλον. Θεωρώ ότι, έστω και για τον καθένα ξεχωριστά, αξίζει. Δεν γνώριζα αυτούς τους ανθρώπους, ούτε τους γνωρίζω μέχρι σήμερα. Δεν έχει σημασία, όμως. Είναι ψυχές που χάσαμε.

Και γι’ αυτές τις ψυχές, κάθε χιλιόμετρο της προετοιμασίας είναι χαλάλι. Χαλάλι τα ταξίδια, χαλάλι οι προσωπικές ώρες που στερούμαι. Χαλάλι οι στιγμές που, αντί να ξεκουράζομαι στον καναπέ ή να πίνω έναν καφέ όπως όλοι οι άλλοι, ή να απολαμβάνω τις διακοπές μου, ξυπνώ από τα χαράματα, την ώρα που όλοι κοιμούνται, για να προπονηθώ. Χαλάλι η πειθαρχία στη διατροφή, οι θυσίες, τα χρήματα που ξοδεύω ή επενδύω στα ταξίδια, οι άδειες από τη δουλειά.

Όλα είναι χαλάλι για εκείνα τα όνειρα που έκαναν αυτοί οι άνθρωποι και δεν θα μπορέσουν ποτέ να πραγματοποιήσουν.

Γιατί ήταν σημαντικό για σένα ν’ αφιερώσεις έναν μαραθώνιο σε κάθε ένα από τα 121 θύματα της Helios;

Για μένα ήταν σημαντικό γιατί πίσω από τον αριθμό 121 δεν υπήρχαν απλώς θύματα. Υπήρχαν άνθρωποι. Ήταν 121 ζωές με οικογένειες, όνειρα, υποχρεώσεις και σχέδια για το μέλλον. Άνθρωποι που, χωρίς να φταίνε σε τίποτα, δεν πρόλαβαν να ζήσουν όλα όσα ήθελαν.

Όλες οι στερήσεις που απαιτεί αυτή η προσπάθεια είναι κάτι που αναλαμβάνω με όλη μου τη χαρά. Προσωπικός χρόνος, ξεκούραση, οικονομικές θυσίες. Και όταν μιλώ για κόστος, δεν αναφέρομαι μόνο στο οικονομικό. Αυτός ο στόχος είχε κόστος και σε προσωπικό και οικογενειακό επίπεδο.

Όμως, όλα είναι χαλάλι. Χαλάλι για εκείνα τα παιδιά που ήταν δύο ή τριών ετών, για εκείνα που ήταν πέντε χρονών, για τους ανθρώπους που ήταν 15, 25 ή 30 ετών. Χαλάλι ο κόπος, χαλάλι ο πόνος, χαλάλι ό,τι κι αν χρειαστεί να περάσω.

Είναι χαλάλι για τα όνειρα που είχαν κάνει για τη ζωή τους και που δεν θα μπορέσουν ποτέ να πραγματοποιήσουν. Χαλάλι για τα δάκρυα που έχυσαν οι γονείς τους και για τα παιδιά που έμειναν πίσω.

Για μένα, κάθε μαραθώνιος και κάθε τερματισμός είναι αφιερωμένος σε μία ψυχή.

Όταν τρέχεις τόσα χιλιόμετρα μόνος με τις σκέψεις σου, νιώθεις με κάποιον τρόπο κοντά στους γονείς σου;

Ναι. Ο μαραθώνιος είναι ένα πολύ μοναχικό άθλημα. Μπορεί να είσαι περιτριγυρισμένος από κόσμο, αλλά στην πραγματικότητα είσαι μόνος με τις σκέψεις σου. Είναι οι στιγμές που έρχεσαι αντιμέτωπος με τον εαυτό σου και με όσα κουβαλάς μέσα σου.

Είναι η ώρα που νιώθεις πιο κοντά τους. Σε κάθε τερματισμό σηκώνω το δάχτυλό μου προς τον ουρανό και λέω: «Ακόμα ένας». Όχι κυριολεκτικά, αλλά μέσα σ’ εκείνη τη μοναξιά νιώθω ότι δεν είμαι μόνος. Νιώθω ότι είναι δίπλα μου, ότι τρέχουν μαζί μου και ότι με περιμένουν στον τερματισμό.

Πώς σε άλλαξε ως άνθρωπο αυτή η διαδρομή πόνου, μνήμης και αντοχής;

Από την ημέρα που έγινε το δυστύχημα δεν είμαι ο ίδιος άνθρωπος. Όσο περνούσαν τα χρόνια και ωρίμαζα, καταλάβαινα όλο και περισσότερο πόσο με άλλαξε εκείνη η στιγμή. Οι αλλαγές που ήρθαν στη ζωή μου και οι αποφάσεις που έπρεπε να πάρω με έκαναν να νιώσω ότι μεγάλωσα είκοσι χρόνια μέσα σε μία μόνο ημέρα.

Όταν ολοκληρωθεί και ο 121ος μαραθώνιος, τι πιστεύεις ότι θα σημαίνει εκείνη η στιγμή για σένα προσωπικά;

Ο τελευταίος θα είναι ο Μαραθώνιος της Πράγας, γιατί ουσιαστικά ήταν ο τελευταίος προορισμός εκείνου του αεροπλάνου. Οι γονείς μου ταξίδευαν στην Πράγα μαζί με φίλους τους για διακοπές, ένα ταξίδι που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Γι’ αυτό, αν όλα πάνε καλά, θέλω εκεί να είναι και ο τελευταίος μου μαραθώνιος.

Υπολογίζω ότι θα χρειαστούν ακόμη έξι ή επτά χρόνια για να ολοκληρωθεί αυτός ο στόχος. Ειλικρινά, όσες φορές κι αν έχω προσπαθήσει να φανταστώ εκείνη τη στιγμή, κάθε φορά τη βλέπω διαφορετικά.

Θα ήθελα να έχω δίπλα μου τους γιους μου και τους ανθρώπους μου, όμως δεν ξέρω πραγματικά πώς θα νιώθω. Αν θα χαίρομαι, αν θα κλαίω ή αν θα θέλω απλώς να μείνω μόνος. Ακόμη και σήμερα, κάθε φορά που τερματίζω έναν μαραθώνιο, τα συναισθήματα είναι διαφορετικά.

Γι’ αυτό προτιμώ να μην το σκέφτομαι πολύ. Έχω ακόμη δρόμο μπροστά μου. Και όταν έρθει εκείνη η στιγμή, θα την ζήσω όπως έρθει.

Τι είναι αυτό που συνεχίζει μέχρι σήμερα να σου δίνει δύναμη να προχωρείς σε αυτήν τη διαδρομή ζωής;

Η δύναμή μου είναι οι 121 άνθρωποι που χάθηκαν. Άνθρωποι που είχαν όνειρα, μέλλον, υποχρεώσεις, οικογένειες και φίλους. Δύναμη αντλώ επίσης απ’ όλους εκείνους που έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους την ημέρα της τραγωδίας. Γιατί πίσω από κάθε απώλεια υπήρχε μια ζωή που έμεινε μισή και άνθρωποι που έμειναν πίσω, προσπαθώντας να συνεχίσουν. Είμαι άνθρωπος που λειτουργεί με στόχους και από τη στιγμή που θα πω ότι θα κάνω κάτι, θα το κάνω. Δύναμη παίρνω επίσης από τα παιδιά μου και από τους φίλους μου. Έχω δύο γιους, τον Ανδρέα, που είναι 17 ετών, και τον Σωτήρη, που είναι 14. Είναι από τους ανθρώπους που μου δίνουν καθημερινά δύναμη και λόγο να συνεχίζω.