Αυξήσεις με αστερίσκους και ανοιχτούς λογαριασμούς

Το στίγμα των προθέσεων της Κυβέρνησης για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση έδωσε ο Υπουργός Εργασίας. Προανήγγειλε αυξήσεις από 5% μέχρι και 55%, οι οποίες θα διαμορφώνονται βάσει κριτηρίων, όπως τα χρόνια, το ύψος και η περιοδικότητα των εισφορών. Στην αναμονή για το προσχέδιο του νομοσχεδίου βρίσκονται οι κοινωνικοί εταίροι, οι οποίοι βλέπουν γκρίζες ζώνες και κενά, καλώντας την Κυβέρνηση να δώσει σαφείς απαντήσεις. Οι συντεχνίες κάνουν λόγο για επικοινωνιακές προσπάθειες δημιουργίας εντυπώσεων και ουτοπικά χρονοδιαγράμματα, ενώ καταγγέλλουν ότι αρκετοί χαμηλοσυνταξιούχοι θα παραμείνουν κάτω από το όριο της φτώχιας ακόμα και μετά τη μεταρρύθμιση. Από πλευράς τους οι εργοδότες ζητούν απαντήσεις από την Κυβέρνηση για το πόσο θα κοστίσει η αύξηση των συντάξεων και για το ποιος θα την χρηματοδοτήσει.

Αυξήσεις υπό όρους…

Αυξήσεις στις συντάξεις που θα κυμαίνονται από 5% μέχρι 50%-55% προανήγγειλε ο Υπουργός Εργασίας, ξεκαθαρίζοντας, ωστόσο, ότι αυτές δεν θα είναι οριζόντιες. Το ύψος της αύξησης θα εξαρτάται από συγκεκριμένα κριτήρια, όπως τα χρόνια καταβολής εισφορών, το ύψος τους και η περιοδικότητά τους. Κάποιοι θα λάβουν μεγαλύτερη αύξηση, όπως είπε ο Μαρίνος Μουσιούττας, κάποιοι μικρότερη, όμως, όπως διαβεβαίωσε, όλοι θα δουν τις συντάξεις τους να αυξάνονται.

Για να εξηγήσει πώς θα λειτουργεί η αύξηση στην πράξη, ο Υπουργός έφερε ως παράδειγμα εργαζόμενο με ετήσιο εισόδημα €11.000, δηλαδή περίπου €800 τον μήνα, και 45 χρόνια εισφορών. Όπως ανέφερε, η σύνταξη που αντιστοιχεί σήμερα σε αυτήν την περίπτωση είναι €504 μηνιαίως. Με τη μεταρρύθμιση, το ποσό αυτό θα ανέλθει στα €750, καταγράφοντας αύξηση περίπου στο 50%.

Σε δεύτερο παράδειγμα, ο Μαρίνος Μουσιούττας αναφέρθηκε σε συνταξιούχο με τα ίδια χαρακτηριστικά, ο οποίος, πέραν της σύνταξης των €504, λαμβάνει σήμερα και €220 από το λεγόμενο μικρό «τσεκούδι» του Υφυπουργείου Πρόνοιας. Το συνολικό του εισόδημα φτάνει έτσι τα €720 τον μήνα. Με τη μεταρρύθμιση, η σύνταξη αυξάνεται στα €750, ενώ η πρόσθετη ενίσχυση περιορίζεται στα €110. Συνεπώς, το συνολικό μηνιαίο ποσό που θα λαμβάνει διαμορφώνεται στα €830, δηλαδή €110 περισσότερα από σήμερα.

Νέος χάρτης συντάξεων

Πέραν των αυξήσεων, η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση εισάγει νέες ομάδες εισφορέων και πιστώσεις σε ομάδες του πληθυσμού, οι οποίες είναι πιο δύσκολο να εργαστούν. Όπως δήλωσε ο αρμόδιος Υπουργός, το νέο σύστημα θα επιδοτεί μονάδες για τις εξής ομάδες: «Μητέρες που φροντίζουν τα παιδιά τους, ανάπηρα άτομα, άτυποι φροντιστές και φοιτητές που επιστρέφουν από τις σπουδές τους και για έναν χρόνο μπορεί να ψάχνουν για εργασία. Για όλες αυτές τις κατηγορίες το νέο σύστημα θα επιδοτεί μονάδες, έτσι ώστε να προστίθενται στις μονάδες που θα πάρουν στη συνέχεια από τον εργασιακό τους βίο και να αυξάνεται η συνολική τους σύνταξη». Όσον αφορά τη νέα κατηγορία εισφορέων, ο Υπουργός δήλωσε ότι «άτομο το οποίο δεν έχει εισφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και σήμερα παίρνει κοινωνική σύνταξη, αλλά έχει εισοδήματα από μετοχές, ενοίκια κ.λπ., θα υποχρεώνεται να βάζει κοινωνική ασφάλιση για τα έσοδά του».

Στο μεγάλο ζήτημα της αναλογιστικής μείωσης του 12%, ο Υπουργός Εργασίας ανέφερε ότι αυτή δεν καταργείται πλήρως, αλλά θα μειωθεί σε κάποιο ποσοστό, «άρα θα υπάρξει αύξηση στις συντάξεις αυτών που είχαν υποστεί την αναλογιστική μείωση ή αυτών που θα προκύψουν κατά τη μεταβατική περίοδο των 5 χρόνων».

Οι φτωχοί θα παραμείνουν φτωχοί

Οι εξαγγελίες της Κυβέρνησης δεν έπεισαν τις συντεχνίες, οι οποίες βλέπουν προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων και ουτοπικά χρονοδιαγράμματα. Ο Γενικός Γραμματέας της ΣΕΚ, Ανδρέας Μάτσας, κάνει λόγο για επικοινωνιακή προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων, η οποία θα πρέπει να σταματήσει. «Τίποτα απ’ ό,τι ανακοινώνεται δημόσια δεν έχει συμφωνηθεί, ενώ παραμένουν αρκετά αδιευκρίνιστα σημεία που διασυνδέονται με τον Πυλώνα 0 και την κοινωνική παρέμβαση του κράτους, όπως επίσης και σε ό,τι αφορά την αναλογιστική αναπροσαρμογή (12%)».

Ο Ανδρέας Μάτσας κατέδειξε την ίδια ώρα ότι καταγράφεται δυστοκία «σε σχέση με την κατάθεση προς τους κοινωνικούς εταίρους, του μεταρρυθμιστικού νομοσχεδίου, έτσι ώστε να μπορέσει να συνεχιστεί ο διάλογος. Σε κανένα στάδιο της όλης διαδικασίας δεν υπήρξε ετοιμότητα για υποβολή πρότασης και, ως εκ τούτου, ήταν ατυχής η προσπάθεια καταλογισμού ευθυνών προς τους κοινωνικούς εταίρους για τη μη υλοποίηση των χρονοδιαγραμμάτων που ουτοπικά και μονομερώς είχαν τεθεί και κατ’ επανάληψιν είχαν διαφοροποιηθεί». Τονίζει, δε, ότι η επίτευξη της επάρκειας των συντάξεων περνά μέσα από τη συμπερίληψη στη μεταρρύθμιση όλων των πυλώνων που διασυνδέονται με το συνταξιοδοτικό. «Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται προς τον δεύτερο πυλώνα που αφορά τα Ταμεία Προνοίας, ο οποίος θα δώσει ουσιαστική στήριξη στα συνταξιοδοτικά ωφελήματα. Υπάρχει συγκεκριμένη εισήγηση που μπορεί να δημιουργήσει τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες για ενσωμάτωση του πυλώνα αυτού στη μεταρρύθμιση, ενώ μέσα από τον σωστό χειρισμό μπορεί η πρόταση να τύχει αποδοχής από το σύνολο των κοινωνικών εταίρων. Η ΣΕΚ έχει αναδείξει τη συγκεκριμένη προϋπόθεση γι’ ακόμα μια φορά, στη συνάντηση της Γενικής Γραμματείας με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Υπουργό Εργασίας, την περασμένη Πέμπτη, και επανέλαβε για πολλοστή φορά την πρόθεση να συνδράμει εποικοδομητικά στη σωστή και ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση».

Από πλευράς της, η Γενική Γραμματέας της ΠΕΟ Σωτηρούλα Χαραλάμπους ανέδειξε την ανάγκη τής αναθεώρησης του ορίου της φτώχιας, τονίζοντας ότι «ταυτόχρονα με τις αυξήσεις στις βασικές συντάξεις πρέπει να αναθεωρηθεί και το σχέδιο των χαμηλοσυνταξιούχων. Δεν μπορεί το πραγματικό όριο της φτώχιας να είναι 1.103 ευρώ και το σχέδιο των χαμηλοσυνταξιούχων να θεωρεί ως όριο τα 794 ευρώ», ανέφερε, τονίζοντας ότι «αν δεν αναθεωρηθεί το όριο αυτό σημαίνει ότι συνειδητά θα αφήνουμε τους συνταξιούχους φτωχούς». Όπως τόνισε παράλληλα η Σωτηρούλα Χαραλάμπους, δεν έχει επιτευχθεί η απαιτούμενη πρόοδος ούτε στο κομμάτι των Ταμείων Προνοίας. «Χωρίς τα Ταμεία Προνοίας», δήλωσε, «δεν διασφαλίζουμε επαρκές εισόδημα μετά τη συνταξιοδοτήση. Θέλουμε να υπάρχει ένας συμφωνημένος οδικός χάρτης που θα περιλαμβάνει τις παραμέτρους μέσα από τις οποίες θα οδηγηθούμε σε ένα σημείο όπου κάθε εργαζόμενος μαζί με τη σύνταξη που θα λαμβάνει από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα λαμβάνει και συμπληρωματικά από τα Ταμεία Προνοίας». Η ΓΓ της ΠΕΟ έκανε μάλιστα λόγο για πολλά κενά και γκρίζες ζώνες στις προτάσεις της Κυβέρνησης, αναφερόμενη τόσο στο ζήτημα του πέναλτι του 12% όσο και στη σύνταξη χηρείας. «Η ελάφρυνση της τάξης του 4,5% δεν θα ισχύει για όσους θα συνταξιοδοτηθούν αφότου λήξουν τα πέντε χρόνια της μεταβατικής. Οι προϋποθέσεις αλλάζουν προς το δυσμενέστερο. Δεν μπορεί να κάνουμε συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και να συνεχίσει να είναι σε εκκρεμότητα αυτή η μεγάλη διάκριση που υπάρχει για τους άντρες που έχουν χάσει τις γυναίκες τους. Όσοι έγιναν χήροι μετά το 2018, να λαμβάνουν σύνταξη χηρείας. Όσοι έγιναν χήροι πριν το 2018, να μη λαμβάνουν σύνταξη χηρείας».

Οι εργοδότες ζητούν απαντήσεις για τον λογαριασμό

Σαφείς απαντήσεις για το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό των αυξήσεων ζητούν από πλευράς τους οι εργοδοτικές οργανώσεις. Ο ΓΔ της ΟΕΒ, Μιχάλης Αντωνίου, τόνισε ότι δεν έχουν δοθεί συγκεκριμένες απαντήσεις από την Κυβέρνηση σε δύο βασικά ερωτήματα. «Πόσο θα κοστίσει και πώς θα χρηματοδοτηθεί;». Η βελτίωση των χαμηλών συντάξεων είναι θετική, είπε, ωστόσο «είναι δεδομένο ότι δεν θα αυξηθούν οι εισφορές, δεν θα αυξηθεί η ηλικία συνταξιοδότησης και δεν θα γίνει ανακατανομή ανάμεσα στους δικαιούχους. Άρα, με δεδομένα αυτά τα τρία ‘‘δεν’’ πώς θα χρηματοδοτηθεί;».

Ανάλογους προβληματισμούς εκφράζει και το ΚΕΒΕ, εστιάζοντας κυρίως στη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΕΒΕ, Φιλόκυπρος Ρουσουνίδης, εκτιμά ότι οι νέες κατηγορίες εισφορέων ενδεχομένως να μην αποτελέσουν ουσιαστική πηγή εσόδων «Θεωρούμε ότι μια μεταρρύθμιση αυτού του μεγέθους θα πρέπει να συνοδεύεται από ανανεωμένη αναλογιστική μελέτη, που να δείχνει την επίδρασή της στη μακροχρόνια βιωσιμότητα του συστήματος», δήλωσε, τονίζοντας ότι «εμείς θέλουμε να υπάρξει μια μεταρρύθμιση που είναι σημαντική για όλους. Όμως η μεταρρύθμιση δεν πρέπει να θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του ταμείου και να μην αυξάνει το κόστος πάρα πολύ καθιστώντας το δυσβάστακτο για τις επιχειρήσεις, αλλά και τους ιδίους τους εργοδοτουμένους».

Αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση

Η Κυβέρνηση, πάντως, έθεσε τα χρονοδιαγράμματα για την προώθηση της μεταρρύθμισης. Το νομοθέτημα για τον πρώτο πυλώνα αναμένεται να δοθεί στους κοινωνικούς εταίρους μέσα στο επόμενο δεκαπενθήμερο και ταυτόχρονα να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Στόχος είναι οι διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και τα κόμματα να ολοκληρωθούν μέσα στο καλοκαίρι, ώστε με την επανέναρξη των εργασιών της Βουλής να κατατεθεί το νομοσχέδιο και να αρχίσει η συζήτηση στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή. Σύμφωνα με τον Υπουργό, επιδίωξη της Κυβέρνησης είναι το νέο συνταξιοδοτικό σύστημα να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2027.

Οι τέσσερεις πυλώνες του Συνταξιοδοτικού

• Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων
• Επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα και Ταμεία Προνοίας
• Σχέδια ιδιωτικής ασφάλισης
• Κρατική κοινωνική πρόνοια