Επίδομα Τέκνου: 15 χρόνια μετά, επιστρέφουμε τουλάχιστον εκεί που ήμασταν το 2012;

Η Κυβέρνηση ανακοίνωσε τη διεύρυνση του Επιδόματος Τέκνου. Το σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 10 Σεπτεμβρίου και δεν βρίσκεται ακόμη σε ισχύ. Θα κατατεθεί στη Βουλή για συζήτηση και ψήφιση, με την Κυβέρνηση να προβλέπει εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Η διεύρυνση είναι θετική για τις οικογένειες που θα ενταχθούν.

Για τους πολύτεκνους όμως υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα:

Μετά από σχεδόν 15 χρόνια, τα νέα όρια που προτείνονται μάς δίνουν πραγματικά μεγαλύτερη πρόσβαση στη στήριξη από εκείνη που είχαμε όταν θεσπίστηκαν τα εισοδηματικά κριτήρια;

15 χρόνια – €5.000

Ας ξεκινήσουμε από το απλούστερο.

Για μια οικογένεια με τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά το όριο βρίσκεται σήμερα στις €69.000.

Με τη νέα κυβερνητική πρόταση, η αντίστοιχη ζώνη στήριξης προτείνεται να φθάσει στις:

€74.000.

Δηλαδή:

€69.000 → €74.000

Μόλις €5.000 ή 7,2% αύξηση σε σχεδόν 15 χρόνια.

Αυτό από μόνο του γεννά ένα απλό ερώτημα:

Αυξήθηκε το κόστος ζωής και μετακινήθηκαν τα εισοδήματα των Κυπρίων μόνο κατά 7,2% σε αυτά τα χρόνια;

Εάν όχι, τότε μια ονομαστική αύξηση του ορίου δεν σημαίνει κατ' ανάγκη και πραγματική διεύρυνση της πρόσβασης.

Ας το δούμε μέσα στην εισοδηματική πυραμίδα

Για να γίνει η σύγκριση πιο κατανοητή, μπορούμε να μετατρέψουμε ενδεικτικά το οικογενειακό εισόδημα σε ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα μιας εξαμελούς οικογένειας.

Θεωρούμε δύο γονείς και τέσσερα παιδιά που εξακολουθούν να ζουν στο σπίτι και χρησιμοποιούμε, αποκλειστικά για σκοπούς σύγκρισης, διαθέσιμο εισόδημα ίσο με περίπου 75% του συνολικού και συντελεστή ισοδυναμίας 3,5.

Έτσι:

€69.000 × 75% ÷ 3,5 = €14.786

ενώ με το προτεινόμενο όριο:

€74.000 × 75% ÷ 3,5 = €15.857.

Το 75% αποτελεί ενδεικτική παραδοχή και όχι επίσημο συντελεστή της Στατιστικής Υπηρεσίας.

Το σημαντικό όμως δεν είναι μόνο ο αριθμός.

Είναι σε ποιο σημείο της εισοδηματικής πυραμίδας βρίσκεται αυτός ο αριθμός.

Η διάμεσος είναι απλώς το εισόδημα που χωρίζει τον πληθυσμό στα δύο: οι μισοί έχουν χαμηλότερο εισόδημα και οι άλλοι μισοί υψηλότερο.

Άρα, αντί να λέμε απλώς ότι ένα όριο βρίσκεται στο 70%, 80% ή 90% της διαμέσου —κάτι που μπορεί εύκολα να μπερδέψει τον αναγνώστη— είναι προτιμότερο να εξετάσουμε ποιο ποσοστό ολόκληρης της εισοδηματικής πυραμίδας βρίσκεται κάτω από το όριο.

Αυτό μας δίνει πολύ καθαρότερη εικόνα της πραγματικής πρόσβασης.

Και αυτή είναι μόνο η καλύτερη περίοδος

Υπάρχει όμως μια δεύτερη εικόνα, ακόμη πιο σημαντική.

Οι €74.000 που προτείνονται δεν αποτελούν το διαχρονικό όριο της πολύτεκνης οικογένειας.

Ισχύουν όσο και τα τέσσερα παιδιά αναγνωρίζονται ως εξαρτώμενα.

Καθώς τα μεγαλύτερα παιδιά παύουν να θεωρούνται εξαρτώμενα, τα όρια μειώνονται.

Όταν απομένει ένα παιδί που αναγνωρίζεται από τον νόμο ως εξαρτώμενο, το σημερινό όριο είναι €49.000. Με το νέο νομοσχέδιο προτείνεται να γίνει:

€54.000.

Άρα και εδώ:

€49.000 → €54.000

15 χρόνια – €5.000.

Και αν τα τέσσερα παιδιά εξακολουθούν να ζουν στο σπίτι —ανεξάρτητα από το αν ο νόμος τα αναγνωρίζει πλέον ως εξαρτώμενα— τότε με την ίδια μεθοδολογία:

€49.000 → €10.500 ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα

και

€54.000 → €11.571.

Αυτή είναι η πραγματική παγίδα του μηχανισμού των εξαρτώμενων.

Το παιδί μπορεί να βγαίνει από τον νόμο. Δεν βγαίνει όμως κατ' ανάγκη από το σπίτι ούτε από τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Δύο αριθμοί που συνοψίζουν όλη την εικόνα

Αυτοί είναι οι αριθμοί που πρέπει να συγκριθούν με την εξέλιξη του κόστους ζωής και της εισοδηματικής πυραμίδας.

Γιατί μόνο τότε μπορούμε να απαντήσουμε στο πραγματικό ερώτημα:

Έχει σήμερα μια πολύτεκνη οικογένεια μεγαλύτερη πραγματική δυνατότητα πρόσβασης στη στήριξη από ό,τι είχε πριν από σχεδόν 15 χρόνια;

Και οι €100.000;

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη επικοινωνιακή δύναμη της κυβερνητικής εξαγγελίας.

Η πρόταση προβλέπει ανώτατο όριο €100.000 για τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά.

Αυτό πράγματι διευρύνει την τυπική πρόσβαση.

Στις υψηλότερες όμως ζώνες το επίδομα μειώνεται σημαντικά. Με βάση τον προτεινόμενο πίνακα, για τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά φθάνει στα €358 ετησίως ανά παιδί.

Δηλαδή:

€29,83 τον μήνα.

Γι' αυτό πρέπει να διαχωρίζουμε δύο πράγματα:

Τυπική πρόσβαση στον νόμο
από
ουσιαστική στήριξη της οικογένειας.

Οι €100.000 διευρύνουν την πρώτη.

Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποκαθιστούν τη δεύτερη.

Το πραγματικό τεστ

Το νέο νομοσχέδιο πρέπει να αξιολογηθεί όχι μόνο σε σχέση με το σημερινό καθεστώς, αλλά και σε σχέση με το σημείο από το οποίο ξεκινήσαμε.

Αν σε σχεδόν 15 χρόνια:

€69.000 → €74.000

και

€49.000 → €54.000,

τότε πρέπει να εξετάσουμε πόσο αυξήθηκαν στο ίδιο διάστημα οι τιμές, τα εισοδήματα και η διάμεσος της εισοδηματικής κατανομής.

Και, ακόμη καλύτερα, να απαντήσουμε σε ένα ερώτημα που μπορεί να καταλάβει ο καθένας:

Το 2012, ποιο ποσοστό της εισοδηματικής πυραμίδας χωρούσε κάτω από τα όρια ουσιαστικής στήριξης μιας πολύτεκνης οικογένειας και ποιο ποσοστό θα χωρά κάτω από τα νέα όρια που προτείνονται;

Εκεί θα φανεί πραγματικά αν προχωρήσαμε μπροστά.

Γιατί μετά από σχεδόν 15 χρόνια, δεν αρκεί να μεγαλώσουμε λίγο τους αριθμούς του νόμου.

Πρέπει να μεγαλώσουμε πραγματικά την πρόσβαση των πολύτεκνων οικογενειών στη στήριξη.

* Έφορος Δημοσίων Σχέσεων
Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων