Τουρκική Εισβολή - Ημερολογιακά τραγικός Ιούλιος και Αύγουστος 1974
*«Ψεκασμένα» αφηγήματα…
*«Ο χρόνος περνά. Tα τεκμήρια, όμως, κρατούν ανοιχτό το χρέος της Ιστορίας»
Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος μαζί με τον Χάρολντ Γουίλσον.
Μέρος Ι΄
Στις 17.7.2026, στην εκπομπή του Σωτήρη Παρούτη «Αιχμές» με Κώστα Βενιζέλο και Μ. Ιγνατίου, είπε o M.I. σχετικά με την ομιλία τού Μακαρίου στο Σ. Ασφαλείας στις 19.7.1974: «Υπάρχουν μερικοί που επιμένουν ότι ο Μακάριος το έκανε επίτηδες, ότι συνεννοήθηκε με τους Βρετανούς, νομίζω, με όλον τον σεβασμό, είναι ψεκασμένο αυτό το αφήγημα…».
https://www.omegatv.com.cy/cgibin/hweb?-A=224259&-V=vod
Στην ίδια εκπομπή του Σωτήρη Παρούτη (με Λεωνίδα Λεωνίδου και Μαρίνο Σιζόπουλο), 24.3.2025, o κ. Σιζόπουλος, Πρόεδρος της Επιτροπής που ετοίμασε το 2011 το λεγόμενο «Πόρισμα» της Βουλής των Αντιπροσώπων για τον «Φάκελο της Κύπρου», προσποιήθηκε ότι δεν γνώριζε για συνάντηση Μακαρίου με Βρετανούς στις 17 Ιουλίου 1974, ούτε για τα πρακτικά τέτοιας συνάντησης (ενώ τα είχαν).
Φ.Α., «Σημερινή», 14.4.2025
Τα βρετανικά έγγραφα για το 1974 αποδεσμεύθηκαν τον Δεκεμβρίου του 2004 και τα δημοσιεύσαμε στη «Σημερινή», αρχές Ιανουαρίου 2005. Η γράφουσα τότε κάλυψε τις αποδεσμεύσεις και στην αγγλόφωνη Cyprus Weekly κατόπιν πρόσκλησης από τον αρχισυντάκτη, μ. Άλεξ Ευθυβούλου.
Το βιβλίο του Κώστα Ν. Χατζηκωστή, «7 Προεδρικά Πορτραίτα».
Παραθέτω την ανάλυση του εκδότη, συγγραφέα και δικηγόρου, κ. Κώστα Ν. Χατζηκωστή, που περιλαμβάνεται ΚΑΙ στα δύο του βιβλία «6 Προεδρικά Πορτραίτα» και «7 Προεδρικά Πορτραίτα» (μαζί με ολόκληρη την ομιλία Μακαρίου στα Ελληνικά) για τη συνάντηση/συνεννόηση Μακαρίου/Γουίλσον στις 17 Ιουλίου 1974, στην πρωθυπουργική κατοικία στο Λονδίνο. Τον πρόλογο στο πρώτο βιβλίο, που περιλαμβάνεται και στο δεύτερο, έγραψε ο μ. Βάσος Λυσσαρίδης.
Η συνεννόηση Μακαρίου/Γουίλσον για ομιλία, 19.7.74, στον ΟΗΕ
«…Στις 17 Ιουλίου (ο Μακάριος) συναντήθηκε με τον Βρετανό Πρωθυπουργό, Χάρολντ Γουίλσον, στον οποίο διηγήθηκε τις λεπτομέρειες της διαφυγής του. Περιέγραψε τι ακριβώς συνέβη και του ανέλυσε πώς είχε η κατάσταση στην Κύπρο και τι θεωρούσε ότι θα επακολουθούσε. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός ‘‘ψάρεψε’’ τον Μακάριο για το πώς θεωρούσε ότι θα αντιδρούσε η Ρωσία, η Ελλάδα και η Τουρκία. Ο Μακάριος με τις μη πολιτικές, μη διπλωματικές, μη νηφάλιες απαντήσεις του, επικεντρωνόταν στο πώς ο ίδιος θα έπρεπε να συνεχίσει να αναγνωρίζεται ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι ο Σαμψών! Ο Βρετανός Πρωθυπουργός δεν έχασε την ευκαιρία και αντέτεινε στον Μακάριο ότι η Ελλάδα είχε εισβάλει στην Κύπρο. Ο Μακάριος συμφώνησε. Το σχετικό εμπιστευτικό έγγραφο καταγράφει επί λέξει: ‘‘Ο Πρωθυπουργός υπέδειξε ότι θα μπορούσε κανείς να πει ότι το γεγονός (το πραξικόπημα) είχε κάποια χαρακτηριστικά εισβολής. Ο Πρόεδρος Μακάριος συμφώνησε’’. Είναι ολοφάνερο ότι η συζήτηση αυτή, όπως αποκαλύφθηκε εκ των υστέρων από τα μυστικά αρχεία των Άγγλων, υπήρξε ο πρόλογος για την ομιλία του Μακαρίου στα Ηνωμένα Έθνη λίγες μέρες αργότερα.
»Η ομιλία του Μακάριου στα Ηνωμένα Έθνη, τη 19η Ιουλίου 1974, λίγες ώρες μετά την αναχώρηση των τουρκικών πλοίων από τις ακτές της Μικράς Ασίας, για να εισβάλουν στην Κύπρο, είναι ένα από τα κείμενα που σφράγισαν τη σύγχρονη κυπριακή Ιστορία. Ο βιαίως εκδιωχθείς και κυνηγηθείς από το Προεδρικό Μακάριος εμφανίστηκε στο Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων εθνών και μίλησε με το ύφος ανθρώπου με λαβωμένη την ψυχή και πληγωμένο τον προσωπικό και τον προεδρικό του εγωισμό. Η ψυχική του κατάσταση, όπως αποτυπώθηκε στην ιστορική εκείνη ομιλία, εξέφρασε απελπισία και αγανάκτηση, που σε ορισμένα σημεία είχε υπερβεί τα όρια της ηγετικής ψυχραιμίας και της εθναρχικής σοφίας. Παραθέτω εδώ το σημείο όπου μιλά για κίνδυνο στη ζωή των Τουρκοκυπρίων και έμμεσα καλεί τις εγγυήτριες δυνάμεις να επέμβουν, συμπεριλαμβανομένης βεβαίως και της Τουρκίας:
»‘‘Καλώ το Συμβούλιο Ασφαλείας να χρησιμοποιήσει όλους τους τρόπους και τα εις την διάθεσίν του μέσα, ώστε η συνταγματική τάξις εν Κύπρω και τα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού της Κύπρου να αποκατασταθούν άνευ καθυστερήσεως.
’’Καθώς έχω ήδη δηλώσει, τα γεγονότα εις Κύπρον δεν αποτελούν εσωτερικήν υπόθεσιν των Ελλήνων της Κύπρου, οι Τούρκοι της Κύπρου επηρεάζονται επίσης, το Πραξικόπημα της ελληνικής Χούντας είναι μία εισβολή και εκ των συνεπειών της θα υποφέρη όλος ο λαός της Κύπρου, αμφότεροι Έλληνες και Τούρκοι’’.
»Τον χαρακτηρισμό του Πραξικοπήματος της Χούντας ως ‘‘εισβολή’’ θα τον χρησιμοποιούσε στη συνέχεια η Τουρκία ως δικαιολογία για την εισβολή της 20ής Ιουλίου του 1974. Χρησιμοποιώντας τις Συνθήκες Ζυρίχης και Λονδίνου, επικαλέστηκε το χρέος της ως εγγυήτριας δύναμης να προστατέψει την Κύπρο απέναντι στο Πραξικόπημα… Τα χαράματα της 20ής Ιουλίου, η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε στρατιωτικούς στόχους στην Κερύνεια και στη Λευκωσία…».
Σημειώνω ότι κανένας Τουρκοκύπριος δεν ενοχλήθηκε. Ο ίδιος ο Ραούφ Ντενκτάς είχε δηλώσει ότι το Πραξικόπημα ήταν μεταξύ Ελλήνων. Οι δε Βρετανός ΄Υπ. Αρμοστής και ο Αμερικανός Joseph Sisco είχαν ήδη διαψεύσει τους ισχυρισμούς Μακαρίου.
Στις 18 Ιουλίου 1974 ο Υπ. Αρμοστής Stephen Olver με τηλεγράφημά του προς το Φόρεϊν Όφις και αντίγραφα στις πρεσβείες της Βρετανίας στην Αθήνα, Άγκυρα, Βώνη, Παρίσι, Μόσχα, Ουάσιγκτον, βρετανική Αντιπροσωπία στη Νέα Υόρκη, βρετανική Αντιπροσωπία στο ΝΑΤΟ και στο Αρχηγείο Βρετανικών Δυνάμεων Μέσης Ανατολής (Βάση Ακρωτηρίου), έλεγε μεταξύ άλλων:
«Δεν έχω καμία (καμία) μαρτυρία για οποιονδήποτε άμεσο κίνδυνο για την τουρκοκυπριακή κοινότητα... Ο Τουρκοκύπριος Υπουργός Άμυνας, κ. Orek, επιβεβαίωσε μέλος του προσωπικού μου σήμερα το πρωί ότι η ελληνοκυπριακή κοινότητα και ειδικότερα η Εθνική Φρουρά, συμπεριφέρονται με θαυμάσια προσοχή. Υπήρξαν κάποιοι ελαφροί τραυματισμοί από αδέσποτες σφαίρες διαμέσου της Πράσινης Γραμμής, όμως γενικά η τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν είχε λόγο για παράπονο στο θέμα αυτό...».
Ποιο είναι άραγε το «ψεκασμένο αφήγημα», η αδιαμφισβήτητα τεκμηριωμένη συνεννόηση Μακαρίου με τους Βρετανούς στο Λονδίνο για την ομιλία του (και όχι μόνο), ή μήπως η ομιλία στον ΟΗΕ μαζί με το Πόρισμα Μ. Σιζόπουλου και της Επιτροπής του, που σκόπιμα απέφυγαν τα ιστορικά βρετανικά πρακτικά με τη συνεννόηση Μακαρίου με τους Βρετανούς «…ένα από τα κείμενα που σφράγισαν τη σύγχρονη κυπριακή Ιστορία»;
Πηγές- Βρετανικό Εθνικό Αρχείο και «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».
*Το τελευταίο μέρος την επόμενη Κυριακή
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
Η σελίδα των πρακτικών όπου τεκμηριωμένα ο Γουίλσον εισηγήθηκε στον Μακάριο ότι όσα του είπε είχαν τα χαρακτηριστικά εισβολής και ο Μακάριος συμφώνησε, και έτσι θα μιλούσε στον ΟΗΕ. Χαρακτηρίζοντας το πραξικόπημα ως εισβολή. Στην ομιλία του κατηγόρησε την Ελλάδα 7 φορές για εισβολή.
Η πρώτη σελίδα των πρακτικών συνάντησης Μακαρίου και Χάρολντ Γουίλσον, 17.7.1974, στην πρωθυπουργική κατοικία, 10 Downing Street, ημέρα Τετάρτη, 2.30 μ.μ., ώρα Λονδίνου, συνοδευόμενος από τον τότε Υπ. Αρμοστή της ΚΔ στο Λονδίνο, Κώστα Ασσιώτη.
Η κάλυψη των εγγράφων για το 1974 στη Cyprus Weekly από τη γράφουσα.
