€10 εκατ. για κλιματιστικά: «Καμπανάκι» για την ασφάλεια των σχολείων

Κλιματιστικά τοποθετημένα σχεδόν δύο χρόνια χωρίς να έχουν συνδεθεί, συσκευές που λειτουργούν εναλλάξ για να μην υπερφορτώνεται η ηλεκτρολογική εγκατάσταση και πρόχειρες συνδέσεις σε σχολικούς χώρους καταγράφει η νέα έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Με το τρέχον κόστος του ελεγχόμενου έργου να προσεγγίζει τα €10 εκατομμύρια χωρίς ΦΠΑ, ο Γενικός Ελεγκτής προειδοποιεί για κινδύνους σοβαρών ατυχημάτων και ζητά άμεση διακοπή λειτουργίας των κλιματιστικών όπου δεν έχουν ολοκληρωθεί οι προβλεπόμενες επιθεωρήσεις και πιστοποιήσεις.

Η Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 27/2026, που δημοσιοποιήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου, αναδεικνύει εκκρεμότητες στην υλοποίηση και αποκλίσεις ανάμεσα στην εικόνα που παρουσιάζεται για συγκεκριμένα σχολεία και στην κατάσταση που διαπίστωσαν οι ελεγκτές. Το Υπουργείο Παιδείας αντιτείνει ότι η πρόοδος είναι σημαντική, επικαλείται νεότερα στοιχεία και υποστηρίζει ότι ο αρχικός προγραμματισμός δεν αποτυπώνει τη σημερινή έκταση του έργου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το πότε μια εγκατάσταση θεωρείται ολοκληρωμένη. Η τοποθέτηση των συσκευών, οι ηλεκτρολογικές εργασίες και οι έλεγχοι αποτελούν διαφορετικά στάδια. Οι διαπιστώσεις της Ελεγκτικής δείχνουν ότι η διάκριση αυτή έχει άμεση σημασία για την καθημερινή λειτουργία των σχολείων και την ασφάλεια μαθητών και εκπαιδευτικών.

Εκκρεμότητες σε τέσσερα από πέντε σχολεία

Στις 24 Σεπτεμβρίου η Ελεγκτική Υπηρεσία πραγματοποίησε επιτόπιους ελέγχους σε πέντε σχολεία της επαρχίας Λευκωσίας, τα οποία το Υπουργείο παρουσίαζε ως ολοκληρωμένα. Σε τέσσερα εξακολουθούσαν να εκκρεμούν βασικές εργασίες. Η ίδια η έκθεση διευκρινίζει ότι τα ευρήματα αφορούν τις μονάδες που ελέγχθηκαν και δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά του συνόλου.

Στο Λύκειο Εθνομάρτυρα Κυπριανού στον Στρόβολο καταγράφηκαν σημαντικά θέματα ασφάλειας, μεγάλος αριθμός κλιματιστικών χωρίς ηλεκτρική σύνδεση και εκ περιτροπής λειτουργία όσων είχαν συνδεθεί. Οι ελεγκτές εντόπισαν επίσης πρόχειρες συνδέσεις για να τεθούν συσκευές σε λειτουργία πριν ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες ηλεκτρολογικές εργασίες.

Στο Α΄ Δημοτικό Έγκωμης εκκρεμούσαν ηλεκτρολογικές εργασίες ή και αναβάθμιση του φορτίου και έλεγχος από την ΑΗΚ. Στο Δημοτικό Λυκαβηττού εκκρεμούσε η αναβάθμιση του ηλεκτρικού φορτίου. Και στις δύο περιπτώσεις αναφέρεται λειτουργία κλιματιστικών εναλλάξ, λόγω ανεπαρκούς φορτίου. Στο ΣΤ΄ Δημοτικό Αγλαντζιάς καταγράφηκαν συχνές πτώσεις του κεντρικού διακόπτη και εκ περιτροπής λειτουργία των συσκευών. Το Γυμνάσιο Αρχαγγέλου Λακατάμειας βρέθηκε σε λειτουργία.

Η προειδοποίηση για σοβαρό ατύχημα

Στα ευρήματα περιλαμβάνεται ηλεκτρικός πίνακας με αφαιρεμένη τη διάταξη ασφαλείας της θύρας, με αποτέλεσμα να είναι δυνατή η πρόσβαση χωρίς προηγούμενη απομόνωση της παροχής. Στους ελεγκτές αναφέρθηκε, ακόμη, περίπτωση όπου διακόπτης προστασίας έπεσε και επαναφέρθηκε επτά φορές μέσα στην ίδια ημέρα. Πρόκειται για πληροφορία που τους μεταφέρθηκε και καταγράφεται ως τέτοια στην έκθεση.

Ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου αποδίδει την εικόνα στην παράκαμψη των προβλεπόμενων σταδίων υλοποίησης, εις γνώσιν, όπως αναφέρει, του Υπουργείου. Η Ελεγκτική διαπιστώνει ότι κλιματιστικά τέθηκαν σε λειτουργία χωρίς προηγούμενο έλεγχο και πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης, καθώς και χωρίς τελική επιθεώρηση και έγκριση, και προειδοποιεί ότι η πρακτική εγκυμονεί κινδύνους πρόκλησης σοβαρών ατυχημάτων.

Γι’ αυτό συστήνει άμεση αποσύνδεση και τερματισμό λειτουργίας όπου δεν έχουν ολοκληρωθεί τα απαιτούμενα στάδια. Ζητά επίσης να εξεταστούν τυχόν ευθύνες προσώπων στο Υπουργείο ή στις Σχολικές Εφορείες που επέτρεψαν τη λειτουργία πριν ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία, καθώς και έλεγχο όλων των σχολείων στα οποία εγκαταστάθηκαν ή εγκαθίστανται κλιματιστικά.

Κόστος €9,82 εκατομμυρίων και ολοκλήρωση στο 37% μέχρι τον Ιούλιο

Για τις αρχικές τρεις φάσεις, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει 5.165 κλιματιστικά: 1.278 στη Φάση Α, 2.123 στη Φάση Β και 1.764 στη Φάση Γ. Μέχρι τον Ιούλιο 2026 το καταγεγραμμένο τρέχον κόστος ανερχόταν σε €9.819.430 χωρίς ΦΠΑ. Από αυτό, €7.814.534 αφορούσαν διαγωνισμούς εγκαταστατών, €1.922.096 διαγωνισμούς ηλεκτρολόγων και €82.800 διαγωνισμούς μελετητών.

Στο ίδιο χρονικό σημείο είχαν ολοκληρωθεί 81 από τις 219 περιπτώσεις ένταξης σχολείων στις φάσεις του έργου, ποσοστό 37%. Οι περιπτώσεις αντιστοιχούν σε 209 διαφορετικά σχολεία, καθώς σε δέκα προβλέπονταν εργασίες σε δύο φάσεις. Σε 79 περιπτώσεις εκκρεμούσαν ηλεκτρολογικές εργασίες, σε 52 συνεχιζόταν η εγκατάσταση, σε έξι αναμενόταν έλεγχος της ΑΗΚ και σε μία δεν είχαν αρχίσει εργασίες.

Η εικόνα ανά επαρχία

Η πρόοδος του έργου παρουσιάζει σημαντικές διαφορές ανά επαρχία. Στη Λευκωσία, τα 88 σχολεία που εντάχθηκαν στις αρχικές τρεις φάσεις αντιστοιχούσαν σε 89 περιπτώσεις εργασιών, από τις οποίες είχαν ολοκληρωθεί 18 και εκκρεμούσαν 71, με ποσοστό ολοκλήρωσης 20%. Στη Λεμεσό εντάχθηκαν 54 σχολεία, με 57 περιπτώσεις εργασιών, εκ των οποίων ολοκληρώθηκαν 23 και απέμεναν 34, δηλαδή ποσοστό 40%.

Η Λάρνακα κατέγραψε την υψηλότερη ολοκλήρωση, με 19 από τις 22 περιπτώσεις σε ισάριθμα σχολεία να έχουν ολοκληρωθεί και τρεις να εκκρεμούν, ποσοστό 86%. Στην ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου, υπό τη Σχολική Εφορεία Παραλιμνίου–Δερύνειας, τα 22 σχολεία αντιστοιχούσαν σε 28 περιπτώσεις, με 12 ολοκληρωμένες και 16 εκκρεμείς, ποσοστό 43%. Στην Πάφο είχαν ολοκληρωθεί εννέα από τις 23 περιπτώσεις σε ισάριθμα σχολεία και απέμεναν 14, με ποσοστό 39%.

Οι συμβάσεις προμήθειας και εγκατάστασης ανέρχονταν, χωρίς ΦΠΑ, σε €3.311.214 στη Λευκωσία, €1.887.180 στη Λεμεσό, €961.485 στη Λάρνακα, €955.730 στην Αμμόχωστο και €698.925 στην Πάφο. Τα ποσά αυτά αφορούν αποκλειστικά τους εγκαταστάτες και δεν περιλαμβάνουν τις συμβάσεις ηλεκτρολόγων και μελετητών. Οι αριθμοί ολοκληρωμένων και εκκρεμών εργασιών αφορούν περιπτώσεις σχολείων ανά φάση και όχι κατ’ ανάγκην διαφορετικές σχολικές μονάδες.

Σχολεία / περιπτώσεις: 209 διαφορετικά σχολεία και 219 εντάξεις σε φάσεις, επειδή 10 σχολεία συμμετέχουν σε δύο φάσεις. Η ολοκλήρωση και οι εκκρεμότητες αφορούν περιπτώσεις εργασιών. Τα ποσοστά είναι στρογγυλοποιημένα.

* Ποσά χωρίς ΦΠΑ, μόνο για προμήθεια και εγκατάσταση. Δεν περιλαμβάνουν ηλεκτρολόγους και μελετητές και δεν αποτελούν καταγραφή πληρωμών. Συνολικό τρέχον κόστος του ελεγχόμενου έργου: €9.819.430 χωρίς ΦΠΑ.

Η πρόοδος αποτυπώνεται μέχρι τον Ιούλιο 2026, με ορισμένα επιμέρους στοιχεία του Ιουνίου. Οι επιτόπιοι έλεγχοι της 24/9 έγιναν μόνο στη Λευκωσία και το δείγμα δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο.

Πηγή: Ελεγκτική Υπηρεσία · Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 27/2026 · Δημοσίευση 29 Σεπτεμβρίου 2026

Οι αποκλίσεις στις συμβάσεις

Η Ελεγκτική εντοπίζει υπερβάσεις έναντι των εκτιμήσεων σε αρκετούς διαγωνισμούς, αλλά αναφέρει ότι δεν μπορεί να ποσοτικοποιήσει συνολικά την υπέρβαση, λόγω διαφορών στη μορφή, στο περιεχόμενο και στις ημερομηνίες των στοιχείων. Επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο να περιοριστεί η αξιοποίηση της εγγύησης όταν μεσολαβεί μεγάλο διάστημα μεταξύ τοποθέτησης και έναρξης λειτουργίας.

Ενδεικτικά, στους διαγωνισμούς εγκαταστατών της Λευκωσίας οι συμβάσεις ανήλθαν συνολικά σε €3.311.214 έναντι εκτιμώμενης αξίας €2.680.000, απόκλιση 23,6%. Στην Πάφο η αντίστοιχη απόκλιση ήταν 30,6%. Τα ποσοστά αποτυπώνουν διαφορά μεταξύ της αρχικής εκτίμησης και του ποσού της σύμβασης. Η έκθεση συνδέει τις αποκλίσεις και τις καθυστερήσεις με τον περιορισμένο ανταγωνισμό και ζητά επανεξέταση των απαιτήσεων συμμετοχής στους διαγωνισμούς.

Από τις τρεις φάσεις στον στόχο του 2028

Η έκθεση καταγράφει ασάφεια ως προς το συνολικό αντικείμενο και το χρονοδιάγραμμα. Ο αρχικός σχεδιασμός αφορούσε τις τρεις φάσεις στα 209 επιλεγμένα σχολεία, με ολοκλήρωση εντός του 2026. Στη συνέχεια, το Υπουργείο ενημέρωσε ότι το έργο αφορά 758 δημόσια σχολεία και ότι η συνολική ολοκλήρωση τοποθετείται στο 2028.

Κατά την Ελεγκτική, από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιόν της δεν προκύπτει ότι εξαρχής είχε καθοριστεί με σαφήνεια το συνολικό αντικείμενο, το χρονοδιάγραμμα και ο τρόπος υλοποίησης. Καταγράφει περιορισμένο κεντρικό συντονισμό για σημαντικό μέρος της περιόδου και διορισμό κεντρικού συντονιστή τον Απρίλιο 2026. Θεωρεί ότι ο κατακερματισμός του έργου και οι αδυναμίες στον σχεδιασμό επιβάρυναν την υλοποίηση.

Η διαφωνία επεκτείνεται στη δημοσιοποίηση των στοιχείων. Με επιστολή της 23ης Σεπτεμβρίου, το Υπουργείο ζήτησε να μη συμπεριληφθεί στην έκθεση ο αναλυτικός κατάλογος που απέστειλε. Εξήγησε ότι αποτελεί εργαλείο εσωτερικής παρακολούθησης και αποτυπώνει μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, ενώ οι εργασίες εξελίσσονται. Η Ελεγκτική επιμένει ότι η συστηματική δημοσιοποίηση θα επέτρεπε να ελέγχεται η ορθότητα της πληροφόρησης.

Το Υπουργείο επικαλείται νεότερη εικόνα

Στην απάντησή του στις 29 Σεπτεμβρίου, το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει πλήρη λειτουργία κλιματιστικών σχεδόν στο 90% των λυκείων και στο 75% των γυμνασίων. Υποστηρίζει ότι ο σχεδιασμός επεκτάθηκε από το 2024 σε όλα τα δημόσια σχολεία, πλην σχολείων σε ορεινές περιοχές με διαφορετικές ανάγκες. Κατά τη θέση του, η έκθεση στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στον αρχικό προγραμματισμό.

Το Υπουργείο δηλώνει ότι τα προβλήματα παρακολουθούνται και αντιμετωπίζονται, ότι έχουν δοθεί οδηγίες στις Σχολικές Εφορείες και ότι δεν θα γίνουν εκπτώσεις στην ασφάλεια για επίσπευση. Επικαλείται τακτικό συντονισμό, διαθέσιμη χρηματοδότηση και συστηματική επικαιροποίηση των στοιχείων. Τονίζει ακόμη τις διαφορετικές τεχνικές ανάγκες των σχολικών κτηρίων.

Αναφέρει ειδικότερα ότι σε αρκετές μονάδες απαιτούνται αναβαθμίσεις των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων και ενίσχυση των δικτύων. Για τον συντονισμό παραπέμπει στον εκάστοτε Γενικό Διευθυντή, υπό την εποπτεία της Υπουργού, και στις συναντήσεις με τις πέντε Μητροπολιτικές Σχολικές Εφορείες. Για τις οικονομικές διαδικασίες υποστηρίζει ότι ακολούθησε τις συστάσεις του Γενικού Λογιστηρίου.

Το 37% της Ελεγκτικής και τα ποσοστά του Υπουργείου αφορούν διαφορετικό χρόνο και διαφορετικό σύνολο σχολείων. Παράλληλα, οι επιτόπιες διαπιστώσεις της 24ης Σεπτεμβρίου θέτουν ζήτημα αξιοπιστίας της κατάστασης για συγκεκριμένες μονάδες. Η Ελεγκτική ζητά δημοσιοποίηση και συνεχή επικαιροποίηση αναλυτικού καταλόγου όλων των σχολείων, με το στάδιο των εργασιών και τον προγραμματισμό για κάθε μονάδα, ώστε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί να γνωρίζουν τι ισχύει στο σχολείο τους.