1.300 επικίνδυνα κτήρια και κενά στην ασφάλεια

Η τραγωδία στη Γερμασόγεια, με την κατάρρευση πολυκατοικίας που στοίχισε τη ζωή σε δύο ανθρώπους, δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά την πιο σκληρή επιβεβαίωση ενός προβλήματος που εδώ και χρόνια καταγράφεται χωρίς ν’ αντιμετωπίζεται ουσιαστικά. Τα δεδομένα που προκύπτουν, καταδεικνύουν ότι το συγκεκριμένο κτήριο είχε ήδη χαρακτηριστεί επικίνδυνο πριν από την κατάρρευση, ενώ είχαν προηγηθεί σχετικές ειδοποιήσεις προς τους ιδιοκτήτες, χωρίς να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα που θα απέτρεπαν την τραγική κατάληξη.

Προειδοποιήσεις χωρίς αντίκρισμα

Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει μια ευρύτερη και βαθιά ανησυχητική εικόνα, καθώς το ζήτημα των επικίνδυνων οικοδομών δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά αφορά ολόκληρη την Κύπρο. Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσον οι διαδικασίες ελέγχου και επιβολής μέτρων λειτουργούν αποτελεσματικά ή περιορίζονται σε διαπιστώσεις που δεν συνοδεύονται από άμεση δράση.

1.300 επικίνδυνες οικοδομές παγκυπρίως

Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται με σαφήνεια στα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, τα οποία αφορούν την περίοδο μέχρι τον Απρίλιο του 2025 και καταγράφουν συνολικά 1.300 επικίνδυνες οικοδομές παγκυπρίως. Το μεγαλύτερο μέρος εντοπίζεται στη Λευκωσία με 618 περιπτώσεις, ενώ στη Λεμεσό καταγράφονται 303. Στη Λάρνακα και την Πάφο οι επικίνδυνες οικοδομές ανέρχονται σε 170 αντίστοιχα, ενώ στην Αμμόχωστο καταγράφονται 26. Η κατανομή αυτή καταδεικνύει ότι το πρόβλημα είναι διάχυτο και απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις ανά επαρχία.

Υπό παρακολούθηση πριν από την κατάρρευση

Σε ό,τι αφορά τη συγκεκριμένη περίπτωση, το κτήριο στη Γερμασόγεια είχε τεθεί υπό παρακολούθηση από τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού ήδη από τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ στις αρχές Μαρτίου κηρύχθηκε επισήμως επικίνδυνο. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΟΑ Λεμεσού, Γιάννη Τσουλόφτα, είχαν αποσταλεί γραπτές ειδοποιήσεις προς τους ιδιοκτήτες και τη διαχειριστική επιτροπή, με σαφείς οδηγίες για εκκένωση και επιδιόρθωση της οικοδομής, καθώς και συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο συμμόρφωσης. Ωστόσο, πριν ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες ενέργειες, το κτήριο κατέρρευσε.

Μετά το περιστατικό, δυνάμεις της ΕΜΑΚ έσπευσαν στο σημείο για τον απεγκλωβισμό των θυμάτων, ενώ στη συνέχεια η διαχείριση της σκηνής πέρασε στον ΕΟΑ Λεμεσού για την άρση της επικινδυνότητας. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη αστυνομικές έρευνες για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών.

Κενά στο σύστημα ελέγχου

Την ίδια ώρα, η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τις αδυναμίες του υφιστάμενου πλαισίου. Όπως επισημαίνεται, στη Λεμεσό καταγράφονται εκατοντάδες επικίνδυνες οικοδομές, ενώ, παρά την εντατικοποίηση των ελέγχων μετά τη μεταφορά της σχετικής αρμοδιότητας στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης τον Απρίλιο του 2025, εξακολουθούν να εκκρεμούν πολλές περιπτώσεις. Σε ένα περιβάλλον όπου εκατοντάδες κτήρια παραμένουν καταγεγραμμένα ως επικίνδυνα, το ερώτημα της ευθύνης και της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων καθίσταται πλέον επιτακτικό, με την τραγωδία στη Γερμασόγεια να λειτουργεί ως ένα οδυνηρό σημείο καμπής.

Η εικόνα στη Λεμεσό

Όσον αφορά την κατανομή των επικίνδυνων οικοδομών, τα στοιχεία που δόθηκαν από τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού διαφοροποιούν την εικόνα σε σχέση με τα παγκύπρια δεδομένα. Συγκεκριμένα, από το σύνολο των περίπου 1.300 επικίνδυνων κτηρίων, περίπου 390 εντοπίζονται στις δημαρχούμενες περιοχές της Λεμεσού, ενώ, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μόνο μικρό ποσοστό αυτών αφορά την περιοχή της Γερμασόγειας.

Κατηγοριοποίηση και χρήση των κτηρίων

Σε σχέση με το κατά πόσον τα επικίνδυνα κτήρια παραμένουν σε χρήση, ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λεμεσού επισημαίνει ότι οι οικοδομές αυτές δεν αντιμετωπίζονται ενιαία, αλλά κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητάς τους. Όπως αναφέρεται, οι περιπτώσεις που παρουσιάζουν υψηλό επίπεδο κινδύνου τίθενται σε άμεση διαχείριση από τον Οργανισμό, με τις αρμόδιες διαδικασίες να βρίσκονται σε εξέλιξη, περιλαμβανομένων και ενεργειών που οδηγούν σε εκκένωση, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Αναφορικά με το χρονοδιάγραμμα ενεργειών μετά τον χαρακτηρισμό μιας οικοδομής ως επικίνδυνης, δεν τίθενται ενιαία χρονικά όρια. Σύμφωνα με τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού, κάθε περίπτωση αξιολογείται ξεχωριστά, με τα περιθώρια και τις παρεμβάσεις να διαφοροποιούνται ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οικοδομής κα, κυρίως, τον βαθμό επικινδυνότητας που παρουσιάζει.

Νομικά εμπόδια στις εκκενώσεις

Σε σχέση με το γιατί δεν προχωρούν άμεσα οι εκκενώσεις, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται επικινδυνότητα, από πλευράς Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού επισημαίνεται ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο δεν επιτρέπει πάντοτε την άμεση και αποτελεσματική παρέμβαση. Όπως αναφέρεται, ειδικά στις περιπτώσεις όπου μια οικοδομή χρησιμοποιείται ως κατοικία, η εκκένωση δεν μπορεί να επιβληθεί χωρίς την έκδοση σχετικού δικαστικού διατάγματος, γεγονός που επηρεάζει την ταχύτητα λήψης μέτρων, ακόμη και όταν η ανάγκη για άμεση άρση της επικινδυνότητας είναι επιτακτική.

Η ευθύνη των ιδιοκτητών

Ως προς το ζήτημα της ευθύνης, ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λεμεσού ξεκαθαρίζει ότι η κύρια υποχρέωση για τη συντήρηση και την ασφάλεια των οικοδομών βαραίνει τους ίδιους τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι οφείλουν να συμμορφώνονται με τις πρόνοιες της νομοθεσίας. Σε περιπτώσεις όπου αυτό δεν καθίσταται εφικτό, οι ιδιοκτήτες καλούνται να ενημερώσουν γραπτώς την αρμόδια Αρχή, εξηγώντας τους λόγους αδυναμίας συμμόρφωσης. Στη συνέχεια, δίνεται η δυνατότητα στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης να προχωρήσουν στις απαραίτητες παρεμβάσεις για την άρση της επικινδυνότητας, αναλαμβάνοντας την εκτέλεση των απαιτούμενων εργασιών όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Διαχείριση και επόμενα βήματα

Σε ό,τι αφορά την πορεία διαχείρισης των επικίνδυνων οικοδομών, από πλευράς Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού αναφέρεται ότι η πλειοψηφία των καταγεγραμμένων περιπτώσεων βρίσκεται ήδη υπό χειρισμό.

Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο σχεδιασμός για ευρύτερη και πιο συστηματική προσέγγιση του ζητήματος, με τη δρομολόγηση μαζικής καταγραφής και επιθεώρησης των οικοδομών που έχουν περιέλθει στην αρμοδιότητα του Οργανισμού από τις προηγούμενες Αρχές, σε συνεργασία με ιδιώτες πολιτικούς μηχανικούς. Στόχος είναι η επικαιροποίηση των υφιστάμενων στοιχείων, την ώρα που συνεχίζεται παράλληλα η εξέταση νέων περιπτώσεων που προκύπτουν.

Η ενημέρωση του κοινού για τις επικίνδυνες οικοδομές τίθεται πλέον στο επίκεντρο, με τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού να δηλώνει ότι προχωρεί προς τη δημοσιοποίηση σχετικών στοιχείων. Όπως αναφέρεται, σχεδιάζεται η ανάρτηση καταλόγου μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του Οργανισμού, στον οποίο θα περιλαμβάνονται τόσο οι οικοδομές που έχουν χαρακτηριστεί ως επικίνδυνες από τον ίδιο όσο και εκείνες που είχαν καταγραφεί από προηγούμενες αρμόδιες Αρχές. Παράλληλα, προγραμματίζεται η τοποθέτηση ευδιάκριτης σήμανσης σε τέτοια κτήρια, ώστε να ενημερώνεται με σαφήνεια το κοινό για τον βαθμό επικινδυνότητάς τους.

Σχέδιο για μαζικούς ελέγχους

Στο πεδίο των ελέγχων, από πλευράς Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού αναφέρεται ότι, μετά την ανάληψη των σχετικών αρμοδιοτήτων την 1η Απριλίου 2025, πραγματοποιήθηκαν περίπου 100 επιτόπιοι έλεγχοι σε οικοδομές στη Λεμεσό. Ωστόσο, δεν γίνεται διάκριση ως προς το ποσοστό των ελέγχων που είχαν προληπτικό χαρακτήρα, στοιχείο που παραμένει ασαφές.

Ως προς τα επόμενα βήματα, ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λεμεσού θέτει ως βασική προτεραιότητα την έγκαιρη παρέμβαση και τον άμεσο χειρισμό τόσο των ήδη καταγεγραμμένων επικίνδυνων οικοδομών όσο και των νέων περιπτώσεων που έχουν προκύψει μετά τη μεταφορά της αρμοδιότητας. Όπως επισημαίνεται, οι σχετικές ενέργειες προωθούνται εντός αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζονται συγκεκριμένες χρονικές δεσμεύσεις ως προς την ολοκλήρωση των ελέγχων.