Η νέα αγορά των ναρκωτικών στην Κύπρο

Η Κύπρος βρίσκεται μπροστά σε μιαν αγορά ναρκωτικών που δεν θυμίζει πλέον την παλιά εικόνα των μικροποσοτήτων και της κλασικής κάνναβης. Οι αριθμοί των τελευταίων μηνών, οι κατασχέσεις κοκαΐνης, η εμφάνιση προϊόντων THC σε μορφές που παραπέμπουν σε καταναλωτικά είδη, τα ευρήματα στα αστικά λύματα και οι ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για συνθετικά ναρκωτικά δείχνουν ένα περιβάλλον πιο ευέλικτο, πιο οργανωμένο και πιο δύσκολο στον έλεγχο. Η χώρα δεν προκύπτει, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ως μεγάλος διεθνής κόμβος διαμετακόμισης. Προκύπτει όμως ως αγορά κατανάλωσης με ευάλωτες πύλες εισόδου, τουριστική ζήτηση, νυχτερινή οικονομία, ταχυμεταφορές, διεθνείς διασυνδέσεις και οργανωμένα συμφέροντα που προσαρμόζονται γρήγορα. Το θέμα, πλέον, δεν περιορίζεται στην Αστυνομία. Ακουμπά την υγεία, τα σχολεία, την οικογένεια, το χρήμα και το οργανωμένο έγκλημα.

Τα νούμερα που άλλαξαν τον τόνο

Η εικόνα που έχουν μπροστά τους οι Αρχές δεν χτίστηκε από μία υπόθεση. Χτίστηκε σταδιακά, μέσα από κατασχέσεις, επιχειρήσεις σε πύλες εισόδου, ελέγχους στην αγορά, ευρωπαϊκές αναφορές και επιστημονική παρακολούθηση της κατανάλωσης. Το πιο πρόσφατο σήμα ήρθε από την κοκαΐνη: μέσα στους πρώτους πέντε μήνες του 2026 κατασχέθηκαν στην Κύπρο 72 κιλά, περισσότερα από τα 52 κιλά που είχαν κατασχεθεί σε ολόκληρο το 2025. Για μια μικρή αγορά, με περιορισμένο πληθυσμό και συγκεκριμένες πύλες εισόδου, ο αριθμός δεν περνά απαρατήρητος.

Η εικόνα του 2025 είχε ήδη προϊδεάσει. Μέχρι τις 19 Σεπτεμβρίου είχαν κατασχεθεί 640 κιλά κάνναβης, 40 κιλά κοκαΐνης, 2 κιλά ρητίνης κάνναβης και 50 φυτά κάνναβης. Την ίδια περίοδο οι υποθέσεις και τα πρόσωπα που εμπλέκονταν δεν αυξήθηκαν αντίστοιχα: 781 υποθέσεις με 768 πρόσωπα, έναντι 752 υποθέσεων και 768 προσώπων την προηγούμενη χρονιά. Αυτό δείχνει κάτι πιο σύνθετο από μια απλή αριθμητική αύξηση. Οι έλεγχοι έγιναν πιο στοχευμένοι, οι ποσότητες που εντοπίζονται μεγαλύτερες, οι μέθοδοι απόκρυψης πιο προσεγμένες.

Ο Διοικητής της ΥΚΑΝ έχει ήδη δώσει το πλαίσιο: περισσότερες κατασχέσεις δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι κυκλοφορούν περισσότερα ναρκωτικά. Μπορεί να σημαίνουν καλύτερη πληροφόρηση, πιο αποτελεσματική συνεργασία και πιο στοχευμένες επιχειρήσεις. Δημοσιογραφικά, αυτό είναι κρίσιμο για την ακρίβεια του ρεπορτάζ. Οι αριθμοί δεν πρέπει να διαβαστούν ως πανικός. Πρέπει να διαβαστούν ως ένδειξη πίεσης.

Η κάνναβη παραμένει η βάση

Η κάνναβη εξακολουθεί να είναι η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρώπη και στην Κύπρο βρίσκεται σταθερά στον πυρήνα των υποθέσεων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η αγορά μένει ίδια. Η παλιά εικόνα της φυτικής κάνναβης συνυπάρχει πλέον με προϊόντα, παρασκευάσματα και μορφές που δυσκολεύουν τον έλεγχο. Ζελεδάκια, σοκολάτες, έλαια, μπισκότα, κάψουλες, ηλεκτρονικά τσιγάρα και άλλα προϊόντα με THC μετακινούν τη συζήτηση από το κλασικό «ναρκωτικό στον δρόμο» σε μια αγορά που μοιάζει πιο κοντά σε καταναλωτικό προϊόν.

Οι έλεγχοι του 2025 κατέγραψαν 2.476 προϊόντα κανναβινοειδών με THC. Η λεπτομέρεια έχει αξία. Δεν πρόκειται για μιαν απλή υποσημείωση δίπλα στις ποσότητες κάνναβης. Δείχνει την αλλαγή στη συσκευασία, στην απόκρυψη, στην πρόσβαση και στον τρόπο με τον οποίο μπορεί μια ουσία να φτάσει στον χρήστη. Όσο πιο «αθώα» μοιάζει η μορφή, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η αναγνώριση από γονείς, σχολεία, εργοδότες, ακόμη και από ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Στην Ευρώπη, η ίδια τάση απασχολεί σοβαρά τις υπηρεσίες. Η αγορά της κάνναβης δεν είναι πια μόνο φυτική κάνναβη και ρητίνη. Περιλαμβάνει υψηλής δραστικότητας εκχυλίσματα, βρώσιμα προϊόντα, εμπορικά παρασκευάσματα, ημι-συνθετικά κανναβινοειδή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προϊόντα νοθευμένα με ισχυρά συνθετικά κανναβινοειδή. Για την Κύπρο, η πρόκληση είναι διπλή: να ελέγξει την παράνομη αγορά και να διαβάσει εγκαίρως τα νέα προϊόντα πριν αυτά περάσουν στην καθημερινότητα ως «μόδα».

Η κοκαΐνη και το χρήμα της νύχτας

Η κοκαΐνη είναι η ουσία που αλλάζει περισσότερο την κοινωνική ανάγνωση του φακέλου. Δεν αφορά μόνο χρήστες στο περιθώριο. Συνδέεται με νυχτερινή ζωή, τουριστικές περιοχές, υψηλότερη αγοραστική δύναμη, εύκολο χρήμα και οργανωμένες επαφές. Στην Ευρώπη είναι η δεύτερη πιο χρησιμοποιούμενη παράνομη ουσία μετά την κάνναβη. Στην Κύπρο, οι φετινές κατασχέσεις δείχνουν πίεση που δεν μπορεί να προσπεραστεί ως συγκυριακή.

Η γεωγραφία της Κύπρου βοηθά και δυσκολεύει ταυτόχρονα. Αεροδρόμια, λιμάνια, ταχυδρομικά δέματα, εμπορεύματα, τουριστικές ροές και μετακινήσεις από και προς τρίτες χώρες δίνουν στις Αρχές ένα πεδίο πολλαπλών ελέγχων. Η αγορά δεν χρειάζεται να είναι τεράστια για να είναι επικερδής. Σε μια μικρή χώρα, ακόμη και μικρότερες ποσότητες σε σχέση με τα μεγάλα ευρωπαϊκά λιμάνια μπορούν να έχουν ισχυρό αποτύπωμα στο εσωτερικό.

Οι πληροφορίες για απόκρυψη ναρκωτικών σε συσκευασίες τροφίμων ή άλλες καθημερινές μορφές δεν είναι ασήμαντες λεπτομέρειες αστυνομικού δελτίου. Δείχνουν προσαρμογή. Όταν οι διακινητές αλλάζουν τρόπους, οι υπηρεσίες πρέπει να αλλάζουν ρυθμό. Η ΥΚΑΝ, τα Τελωνεία και οι ευρωπαϊκές συνεργασίες κινούνται πλέον σε ένα πεδίο όπου η πληροφορία, η ανάλυση δεδομένων και η συνεργασία με τρίτες χώρες έχουν την ίδια σημασία με την κλασική επιχείρηση στον δρόμο.

Τα λύματα λένε όσα δεν λένε οι συλλήψεις

Τα στοιχεία από τα αστικά λύματα έχουν ιδιαίτερη αξία επειδή μετρούν κατανάλωση και όχι συλλήψεις. Δεν επηρεάζονται από το αν μια επιχείρηση πέτυχε, αν ένας πληροφοριοδότης μίλησε ή αν μια ποσότητα εντοπίστηκε στα σύνορα. Δείχνουν τι κυκλοφορεί μέσα στην πόλη. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, μέσω του εργαστηρίου GAIA, συμμετέχει στο ευρωπαϊκό δίκτυο SCORE και αναλύει δείγματα από τις μεγαλύτερες αστικές περιοχές: Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα, Πάφο και Αγία Νάπα/Παραλίμνι.

Η ευρωπαϊκή μελέτη για το 2025 κατέγραψε συνολική αύξηση 22% στα κατάλοιπα κοκαΐνης στα λύματα των πόλεων που συμμετείχαν. Στην Κύπρο η εικόνα δεν είναι ενιαία. Η Λάρνακα κατέγραψε αύξηση στα κατάλοιπα κοκαΐνης, ενώ η Λεμεσός εμφάνισε μείωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Στις αμφεταμίνες και στη μεθαμφεταμίνη, οι αυξήσεις σε ορισμένες περιοχές, όπως η Λεμεσός, η Αγία Νάπα και η Λάρνακα, είναι ένα στοιχείο που απαιτεί παρακολούθηση, έστω και αν οι κυπριακές τιμές παραμένουν σαφώς χαμηλότερες από τις πιο επιβαρυμένες ευρωπαϊκές πόλεις.

Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Η Κύπρος δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ευρωπαϊκό επίκεντρο χρήσης. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν χαμηλότερα φορτία από τις πόλεις της Δυτικής και Νότιας Ευρώπης που βρίσκονται στην κορυφή. Δείχνουν όμως και τοπικές μεταβολές, διαφορετικές ταχύτητες ανά περιοχή και ουσίες που χρειάζονται στενή επιτήρηση.

Το captagon και οι νέες ουσίες

Η αναφορά στο captagon φέρνει την Κύπρο πιο κοντά σε μια ευρύτερη περιφερειακή ανησυχία. Το 2025 είχαν καταγραφεί περίπου 32 χάπια. Από την αρχή του 2026, οι κατασχέσεις ξεπέρασαν τα 1.000. Η διαφορά είναι μεγάλη, ακόμη κι αν δεν αρκεί από μόνη της για γενικεύσεις. Δείχνει, όμως, ότι νέες ουσίες μπορούν να εμφανιστούν γρήγορα σε μιαν αγορά που μέχρι χθες δεν τις είχε στο πρώτο πλάνο.

Η Ευρώπη προειδοποιεί για συνθετικά διεγερτικά, καθινόνες, νέα ψυχοδραστικά και ιδιαίτερα ισχυρά συνθετικά οπιοειδή, όπως τα nitazenes, που έχουν συνδεθεί με θανατηφόρες δηλητηριάσεις σε ορισμένες χώρες. Η Κύπρος δεν βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των ουσιών. Αυτό δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Σε μικρές αγορές, η καθυστερημένη ανίχνευση μπορεί να κοστίσει περισσότερο από την ίδια την αρχική εμφάνιση.

Το νέο περιβάλλον απαιτεί εργαστηριακή ικανότητα, γρήγορη ανταλλαγή πληροφοριών, ενημέρωση επαγγελματιών υγείας, παρακολούθηση σχολικών και νεανικών χώρων χωρίς στιγματισμό, και ετοιμότητα για ουσίες που μπορεί να φτάσουν ως δισκία, υγρά, σκόνες ή παραπλανητικά προϊόντα.

Νεολαία χωρίς πανικό, αλλά με μάτια ανοιχτά

Στα σχολεία η διατύπωση χρειάζεται προσοχή. Χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία δεν μπορεί να γραφτεί ότι τα σχολεία έχουν μετατραπεί σε χώρους διακίνησης. Μπορεί όμως να γραφτεί ότι οι σχολικές ηλικίες και η νεολαία βρίσκονται στο κέντρο της πρόληψης. Το ESPAD 2024 δείχνει ότι η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία μεταξύ μαθητών στην Ευρώπη. Για την Κύπρο, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στα επίπεδα χρήσης, αλλά και στις μεταβολές που καταγράφονται διαχρονικά σε ουσίες πέραν της κάνναβης.

Οι νέες μορφές προϊόντων δυσκολεύουν την πρόληψη. Ένα παιδί μπορεί να μη δει «ναρκωτικό» εκεί που βλέπει ένα γλυκό, ένα vape ή ένα έλαιο. Ένας γονιός μπορεί να μη γνωρίζει τι πρέπει να προσέξει. Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να βρίσκεται μπροστά σε συμπεριφορές χωρίς επαρκή εργαλεία αναγνώρισης. Εδώ η συζήτηση φεύγει από το αστυνομικό μοντέλο και περνά στην εκπαίδευση, στην έγκαιρη παρέμβαση και στις υπηρεσίες στήριξης.

Η Εθνική Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων έχει ρόλο-κλειδί σε αυτό το πεδίο. Το νέο Σχέδιο Δράσης 2025-2028 δείχνει ότι η πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται στις κατασχέσεις. Χρειάζεται πρόληψη, θεραπεία, μείωση βλάβης, παρακολούθηση δεδομένων και συνεργασία υπηρεσιών.

Τα κατεχόμενα και η σκοτεινή οικονομία

Ο φάκελος των ναρκωτικών στην Κύπρο δεν μπορεί να αγνοεί τα κατεχόμενα, χωρίς όμως να καταφεύγει σε εύκολες υπερβολές. Διεθνείς αξιολογήσεις για το οργανωμένο έγκλημα καταγράφουν τον ρόλο της «ΤΔΒΚ» ως πεδίου που διευκολύνει εγκληματικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα λόγω θεσμικών και εποπτικών κενών. Οι ίδιες αναφορές συνδέουν κυκλώματα με ναρκωτικά, παράνομο τζόγο, ξέπλυμα και επενδύσεις σε τομείς όπως τα ακίνητα και η φιλοξενία.

Αυτή η διάσταση έχει ιδιαίτερο βάρος για την Κύπρο. Δεν πρόκειται μόνο για ουσίες που μπαίνουν ή κυκλοφορούν. Πρόκειται για χρήμα που αναζητά καθαρές διαδρομές, για επιχειρηματικές βιτρίνες, για παράνομες οικονομίες που ακουμπούν η μία την άλλη. Η κοκαΐνη, τα συνθετικά, ο τζόγος, το λαθρεμπόριο καπνικών και η νομιμοποίηση εσόδων δεν λειτουργούν πάντα ως ξεχωριστά συρτάρια. Σε μικρές αγορές, οι διασυνδέσεις γίνονται γρηγορότερα ορατές.

Η μάχη μεταφέρεται στα δεδομένα

Η Κύπρος έχει μπροστά της μιαν αγορά που δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περισσότερες συλλήψεις. Χρειάζεται καλύτερη χαρτογράφηση. Πού αυξάνεται η κατανάλωση; Ποιες ουσίες αλλάζουν; Ποιες ηλικίες πιέζονται; Ποιες πύλες παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο; Ποια προϊόντα φτάνουν νόμιμα ως «γκρίζα» και πότε περνούν στην παράνομη ζώνη; Ποια κυκλώματα συνδέονται με χρήμα, νύχτα, κατεχόμενα και εξωτερικό;

Η απάντηση δεν είναι μία υπηρεσία. Είναι αλυσίδα. ΥΚΑΝ, Τελωνεία, Εθνική Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων, σχολεία, υπηρεσίες υγείας, εργαστήρια, ευρωπαϊκοί μηχανισμοί, τοπικές Αρχές και Δικαιοσύνη. Η Κύπρος δεν χρειάζεται κραυγές. Χρειάζεται ακρίβεια, γρήγορη πληροφόρηση και καθαρή πολιτική βούληση.

Η παλιά εικόνα των ναρκωτικών δεν αρκεί για να περιγράψει αυτό που ήδη κινείται στην αγορά. Η κάνναβη παραμένει η βάση. Η κοκαΐνη ανεβάζει το οικονομικό διακύβευμα. Τα προϊόντα THC αλλάζουν τη μορφή της πρόσβασης. Τα συνθετικά φέρνουν νέους κινδύνους. Τα λύματα φωτίζουν την κατανάλωση πίσω από τα δελτία συλλήψεων. Και οι πύλες εισόδου δείχνουν ότι μια μικρή χώρα μπορεί να δέχεται πίεση μεγαλύτερη από το μέγεθός της.

Οι αριθμοί πίσω από τον φάκελο

Το πρώτο πεντάμηνο του 2026 οι κυπριακές Αρχές κατέσχεσαν 72 κιλά κοκαΐνης, περισσότερα από τα 52 κιλά που είχαν κατασχεθεί σε ολόκληρο το 2025. Την ίδια ώρα, το captagon εμφανίζεται πιο έντονα στα στοιχεία: πάνω από 1.000 χάπια από την αρχή του 2026, έναντι περίπου 32 σε όλο το προηγούμενο έτος.

Το 2025 είχε ήδη κλείσει με ισχυρό σήμα. Μέχρι τις 19 Σεπτεμβρίου είχαν κατασχεθεί 640 κιλά κάνναβης, 40 κιλά κοκαΐνης, 2 κιλά ρητίνης κάνναβης και 50 φυτά κάνναβης. Παράλληλα, εντοπίστηκαν 2.476 προϊόντα με THC, σε μορφές όπως ζελεδάκια, σοκολάτες, έλαια, μπισκότα, κάψουλες και ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Στα λύματα, η ευρωπαϊκή μελέτη του 2025 κατέγραψε συνολική αύξηση 22% στα κατάλοιπα κοκαΐνης στις πόλεις που συμμετείχαν. Στην Κύπρο η εικόνα διαφέρει ανά περιοχή: η Λάρνακα εμφάνισε αύξηση στα κατάλοιπα κοκαΐνης, ενώ η Λεμεσός μείωση. Στις αμφεταμίνες και στη μεθαμφεταμίνη καταγράφονται τοπικές αυξήσεις που χρειάζονται παρακολούθηση.