Σκέψεις για τη διεκδίκηση εργασιακών δικαιωμάτων στη σύγχρονη εποχή

Θυμάμαι τη μητέρα μου, σήμερα καμπουριασμένη από τις ταλαιπωρίες της ζωής, να επιστρέφει αργά το απόγευμα με το λεωφορείο της γραμμής από την εργασία της. Μα ποια εργασία της! Αφού οι εργοδότες της δεν την είχαν δηλωμένη σε καμιά εργασία, δεν είμαι καν σίγουρος αν της έβαζαν κοινωνικές ασφαλίσεις. Του δημοτικού καθώς ήταν, δεν καταλάβαινε από τέτοια, μόνο από τον μισθό που της έδιναν. Καθαρίστρια σε δύο ή τρεις πολυκατοικίες με γραφεία. Δεν είχε σχέδιο υπηρεσίας να ξέρει τι της επιτρέπεται και πότε να λέει όχι. Καθάριζε από διαδρόμους και σκάλες μέχρι τα ίδιά τους τα γραφεία. Ήξερε μονάχα να κάνει τη δουλειά της ευσυνείδητα και γι' αυτό, παρά τους όρους εργασίας, την εκτιμούσαν. Κι η εγγονή χαιρόταν να πηγαίνει μαζί της και να τη βοηθάει.

Καθένας πρέπει να αμείβεται με βάση το τι προσφέρει αλλά και η αμοιβή του να του εξασφαλίζει μια αξιοπρεπή διαβίωση.

Δυστυχώς δεν υπάρχει για όλους νομική κατοχύρωση καθηκόντων με σχέδια υπηρεσίας και ελάχιστες νόμιμες απολαβές, αμφότερα ευθυγραμμισμένα με βάση θεμελιώδεις αρχές ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον τομέα της εργασίας, διεθνείς συμβάσεις εργασίας και επιστημονικές μελέτες εξειδικευμένες σε ή περικλείουσες θέσεις εργασίας. Επίσης, είναι πλεονέκτημα να μην απαγορεύεται η δεύτερη εργασία αλλά και να υπάρχουν τα επιχειρήματα σε όποιον αμφισβητεί τον άχθο εργασίας.

Ωστόσο, η εποχή μας παρά την αυτοματοποίηση, την ανάθεση εργασιών σε εξειδικευμένους παρόχους ακόμα και χειρονακτικών εργασιών και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, τα ανθρώπινα χέρια είναι για όχι λίγα καθήκοντα εκ των ων ουκ άνευ. Η τεχνολογία τα έχει σε κάποιο βαθμό υποκαταστήσει μα πιστεύω πως όχι αντικαταστήσει.

Ακόμα, η εποχή μας χαρακτηρίζεται από επιστημονικοποίηση της αξιοποίησης ανθρωπίνων πόρων, ως κεφαλαίου σε ένα οργανισμό, με παραμέτρους προς επιτυχή εκπλήρωση της αποστολής του οργανισμού, ιδίως μέσω του καθορισμού των θέσεων εργασίας και των απαιτούμενων για αυτές προσόντων και πρόσθετα μέσω της εκπαίδευσης και της καλλιέργειας ενθουσιασμού και της ανατροφοδότησης. Η δε τελευταία, αφού η παραγωγικότητα μέσω της αποδοτικότητας δεν παύει από του να είναι αυτοσκοπός σε ένα οργανισμό, διαλαμβάνει και τη μεταρρύθμιση η οποία μπορεί να οδηγεί στην αναμόρφωση των θέσεων εργασίας ως καθηκόντων ή προσόντων ή ως απαιτούμενο αριθμό τους. Σίγουρα δεν παύει η αναμόρφωση αυτή να εδράζεται σε προσόντα και με βάση αυτά σε καθήκοντα σε σχέδια υπηρεσίας ώστε και δίκαιη να είναι αλλά και τον σκοπό παραγωγικότητας να εξυπηρετεί.

Συνεπώς, τα κάθε αιτήματα, όσο δίκαια και αν κρίνονται θα πρέπει να εξετάζονται και να προσαρμόζονται μέσα σε αυτό το πρίσμα, διότι ο πολίτης ή πελάτης θα αφήνεται μεν ικανοποιημένος, όμως δεν είναι αδιάφορο η ορθολογική αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου στους χώρους που πολύ πιθανόν δεν είναι ορατοί στον τελικό αποδέκτη.

Το φάσμα αυτό κανόνων και επιστημοσύνης θα πρέπει να αγκαλιάζει κάθε εργαζόμενο.

*Νομικός, Λεμεσός