Αναγνωριστικές «ριπές» για τις Προεδρικές του 2028

Η πρώτη μάχη για τις Προεδρικές του 2028 έχει ήδη αρχίσει πριν καν στηθούν επίσημα τα επιτελεία. Το ζητούμενο για τα κόμματα είναι να βρουν τον «εκλεκτό» ή την «εκλεκτή» που θα καταφέρει να συγκροτήσει ένα πολιτικό στρατόπεδο το οποίο να αντέξει την πρώτη Κυριακή χωρίς να αποκλείσει τις συμμαχίες της δεύτερης. Την ίδια ώρα ο Νίκος Χριστοδουλίδης, που θέλει προφανώς να επαναδιεκδικήσει την Προεδρία, βρίσκεται στην «πρίζα» με τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και τον GSI να μετατρέπονται σε κομβικό στοίχημα επανεκλογής.

Επομένως το ερώτημα αυτήν την περίοδο δεν είναι ποιος προηγείται σε μια εκλογή με ακόμη αδιαμόρφωτο κατάλογο υποψηφίων, αλλά ποιος μπορεί να ενώσει δυνάμεις που σήμερα διαφωνούν για την κυβέρνηση, το Κυπριακό, τα ενεργειακά και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία.

Οι Βουλευτικές του Μαΐου άνοιξαν τον δρόμο για σενάρια και τα πολιτικά παρασκήνια δείχνουν να κινούνται ταχύτερα από τις επίσημες διαδικασίες. Υπάρχουν πρόσωπα που εκδηλώνουν ενδιαφέρον, κόμματα που αναζητούν κοινό βηματισμό και ένας Πρόεδρος που καλείται να αποδείξει ότι η συμμαχία της εκλογής του μπορεί να κάνει το «back to back».

Η συμμαχία του 2023 δεν παραμένει ίδια

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης κέρδισε την Προεδρία με 51,97% απέναντι στο 48,03% του Ανδρέα Μαυρογιάννη. Εκείνη η πλειοψηφία περιελάμβανε περισσότερα από την οργανωμένη δύναμη των κομμάτων που τον στήριξαν, αφού η συναγερμική του προέλευση τού επέτρεψε να απευθυνθεί και σε ψηφοφόρους του ΔΗΣΥ. Η σημερινή πρόκληση για τον ΠτΔ είναι να επανασυνδέσει αυτήν την προσωπική απήχηση με την αποτίμηση της διακυβέρνησής του.

Οι Βουλευτικές δεν ανέτρεψαν την πρώτη θέση του ΔΗΣΥ, ούτε τις δεκαπέντε έδρες του ΑΚΕΛ, αλλά αναδιαμόρφωσαν τους μικρότερους πόλους. Το ΕΛΑΜ σκαρφάλωσε στις οκτώ έδρες, ΑΛΜΑ και Άμεση Δημοκρατία μπήκαν με τέσσερεις έδρες έκαστο, ενώ ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ έμειναν εκτός Βουλής.

Για τον ίδιο τον Πρόεδρο, η θεσμική θέση προσφέρει τη δυνατότητα να παρουσιάσει έργο, αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει πάνω του την ευθύνη για τις εκκρεμότητες. Ωστόσο, η σημερινή δημοτικότητά του δεν μπορεί να υπολογιστεί από τις απώλειες των κυβερνητικών εταίρων, αφού αυτή θα αρχίσει να ξεκαθαρίζει από τις επόμενες δημοσκοπήσεις.

Η μάχη του ΔΗΣΥ με τον εαυτό του

Η Αννίτα Δημητρίου έθεσε τα πολιτικά της όρια, ξεκαθαρίζοντας ότι ο ΔΗΣΥ δεν θα στηρίξει τον Χριστοδουλίδη το 2028. Αυτό, όμως, δεν απαντά στο δυσκολότερο εσωτερικό ερώτημα. Ποιος μπορεί να εκφράσει τη γαλάζια παράταξη και να διατηρήσει ανοικτή την προοπτική ευρύτερης νίκης χωρίς να επαναληφθούν οι τραγικοί χειρισμοί του 2023;

Από δίπλα, καραδοκεί για να πάρει την πολιτική του ρεβάνς ο Αβέρωφ Νεοφύτου, ο οποίος κρατά ορθάνοικτη τη δυνατότητα νέας υποψηφιότητας, συνδέοντας την απόφασή του με το Κυπριακό. Στο ΣΙΓΜΑ ανέφερε ότι μια στρατηγική συμφωνία θα μπορούσε να τον οδηγήσει να σταθεί δίπλα στον Πρόεδρο, κάτι που και ο ίδιος γνωρίζει καλά πως είναι αρκετά απομακρυσμένο. Άρα, οι δηλώσεις είναι εκ του ασφαλούς.

Ο Γιώργος Παμπορίδης, από την πλευρά του, θέλει να διεκδικήσει το χρίσμα, αφήνοντας περιθώριο συνεννόησης και υποχώρησης αν αυτό υπηρετεί την ενότητα και τη νίκη. Η ιδιαιτερότητα της δικής του παρουσίας περιπλέκει το κουβάρι του ανταγωνισμού στον ΔΗΣΥ, καθώς η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον σε μιαν αναμέτρηση νυν και πρώην ηγεσίας.

Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική δυσκολία για όλους είναι κοινή: ο υποψήφιος που πείθει την κομματική βάση δεν είναι αναγκαστικά ο ίδιος που διευκολύνει τις περισσότερες συμμαχίες. Και όποιος επενδύσει αποκλειστικά στις εξωτερικές στηρίξεις, κινδυνεύει να υποτιμήσει τους ψηφοφόρους που θα πρέπει πρώτα να κινητοποιήσει στο εσωτερικό.

Οι όροι ΑΚΕΛ και το ζέσταμα Μαυρογιάννη

Στην Εζεκία Παπαϊωάννου η συζήτηση αφορά τόσο το πρόσωπο όσο και την πολιτική αυτονομία που θα έχει. Η αναζήτηση προσωπικότητας εκτός στενού κομματικού πυρήνα παραμένει η λογική επιλογή για μια στρατηγική διεύρυνσης. Ο Στέφανος Στεφάνου έχει δηλώσει ότι το κόμμα θα αποφασίσει αν ο ίδιος θα είναι υποψήφιος, κάτι που είναι απομακρυσμένο, ενώ το επίσημο πλαίσιο που παρουσίασε για το 2028 συνδέει την επιλογή με το Κυπριακό, την κοινωνική πολιτική και τη σύγκρουση με τη διαφθορά. Πρόκειται για τα βασικά κριτήρια συνεργασίας και υποψηφιότητας που δείχνουν προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης κάνει ήδη ζέσταμα στον πάγκο και αναμένεται να λάβει τελική απόφαση μέχρι το τέλος του χρόνου. Η προηγούμενη εκλογική του παρουσία τού προσφέρει αναγνωρισιμότητα, χωρίς ωστόσο να εγγυάται ότι οι συνθήκες του 2023 μπορούν να επαναληφθούν. Το πρόβλημα για το ΑΚΕΛ εξακολουθεί να παραμένει το ίδιο.

Τα «προπατορικά αμαρτήματα»

Μια δεκαετία μετά, η κυπριακή κοινωνία δεν έχει αποβάλει από το συλλογικό υποσυνείδητό της τους κάκιστους οικονομικούς χειρισμούς της διακυβέρνησης ΑΚΕΛ, ούτε και την τραγωδία από την έκρηξη στο Μαρί. Αυτά τα δυο σύγχρονα «προπατορικά» αμαρτήματα του ΑΚΕΛ αποκλείουν την όποια προοπτική διεύρυνσης της εκλογικής του βάσης.

Επιπλέον, η σημερινή ανάγνωση της γεωπολιτικής πραγματικότητας από το ΑΚΕΛ, η οποία παραμένει ιδεολογικά εμμονική, φαίνεται να απέχει από την αντίληψη σημαντικού μέρους της κυπριακής κοινωνίας. Ο κυπριακός λαός αναγνωρίζει ολοένα και περισσότερο τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας με το Ισραήλ, στο πλαίσιο του Δυτικού και ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως παράγοντα ενίσχυσης της αποτρεπτικής της θέσης απέναντι στην τουρκική επεκτατικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η κόκκινη γραμμή από ΑΛΜΑ

Την Πέμπτη ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης έθεσε τη δική του κόκκινη γραμμή αφού απέκλεισε τη στήριξη Μαυρογιάννη, θεωρώντας ότι έχει ταυτιστεί με συγκεκριμένο κομματικό χώρο, και μίλησε για αναζήτηση ανεξάρτητης προσωπικότητας με ευρύτερη αποδοχή. Η κοινή αντίθεση στην Κυβέρνηση δεν αρκεί, επομένως, για να προκύψει κοινός υποψήφιος ΑΚΕΛ και Άλματος.

Η πολιτική «σταυροφορία» του Οδυσσέα Μιχαηλίδη για λογοδοσία και κάθαρση από τη διαφθορά μπορεί ν’ αποτελεί αφετηρία, αλλά μια προεδρική στρατηγική απαιτεί απαντήσεις για ολόκληρο το κυβερνητικό πρόγραμμα. Η επιλογή του ιδίου δεν έχει ανακοινωθεί, ενώ η επιλογή άλλου προσώπου θα πρέπει να περάσει ταυτόχρονα τη δοκιμασία της αξιοπιστίας απέναντι στη βάση του κινήματος και της αποδοχής από πιθανούς συμμάχους.

Ένα Κέντρο, πολλές οι φωνές

Στο ΔΗΚΟ οι δημόσιες τοποθετήσεις αποτυπώνουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο Χρύσης Παντελίδης τάχθηκε ανοικτά υπέρ ενός σεναρίου κεντροδεξιάς συνεργασίας, επισημαίνοντας ότι η ήδη αποτελεσματική σύμπλευση ΔΗΣΥ–ΔΗΚΟ στη Βουλή θα μπορούσε ν’ αποτελέσει τη βάση για μια ευρύτερη συνεργασία και σε επίπεδο διακυβέρνησης. Από την άλλη, ο ΔΗΚΟϊκός Υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης θεωρεί ότι το κόμμα έχει ήδη Πρόεδρο και υποψήφιο για το 2028. Με τη σειρά της η Χριστιάνα Ερωτοκρίτου άφησε ανοικτή την επιλογή αυτόνομης διεκδίκησης από το ΔΗΚΟ και χαρακτήρισε θεωρητική τη συζήτηση για δική της υποψηφιότητα, την οποία θα εξέταζε υπό κομματικές προϋποθέσεις. Πάντως ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ Νικόλας Παπαδόπουλος επιμένει ότι οι αποφάσεις θα ληφθούν συλλογικά, μετά τον εσωκομματικό διάλογο.

Το ΕΛΑΜ ίσως κρίνει το παιχνίδι

Η άνοδος του ΕΛΑΜ στις Βουλευτικές, με διπλασιασμό των εδρών του, ενισχύει τον ρόλο του τόσο στην ατζέντα όσο και στους υπολογισμούς για τη δεύτερη Κυριακή. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσον το κόμμα θα κατέλθει αυτόνομα την πρώτη Κυριακή ή θα στηρίξει τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Το πρώτο σενάριο καθιστά δύσκολο το να περάσει ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεύτερο γύρο, ενώ μια στήριξη από την πρώτη Κυριακή προϋποθέτει λογικά και δέσμευση για συμμετοχή στην Κυβέρνηση μέσω υπουργοποίησης στελεχών του ΕΛΑΜ.

Το στοίχημα του GSI και τιμές του ρεύματος

Το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, σε συνδυασμό με την πορεία του Great Sea Interconnector (GSI), μπορεί να εξελιχθεί σε μιαν από τις σημαντικότερες πολιτικές δοκιμασίες για τον Νίκο Χριστοδουλίδη στον δρόμο προς το 2028. Η Κύπρος παραμένει ενεργειακά απομονωμένη από το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο και οι καταναλωτές εξακολουθούν να επιβαρύνονται με υψηλές τιμές ρεύματος, ενώ η Κυβέρνηση παλινδρομεί στο αν θα επενδύσει πολιτικά στον GSI ως στρατηγική απάντηση στο πρόβλημα. Οι καθυστερήσεις, η αύξηση του εκτιμώμενου κόστους και κυρίως η αβεβαιότητα ως προς το κατά πόσον και πότε η διασύνδεση θα οδηγήσει σε ουσιαστική μείωση των λογαριασμών δημιουργούν ένα δυνητικά δύσκολο προεκλογικό μέτωπο. Σε αυτό το επίπεδο ασκείται ήδη πίεση και από τον Φειδία και την Άμεση Δημοκρατία. Δεδομένου ότι ο GSI δεν αναμένεται να βρίσκεται σε λειτουργία πριν από τις Προεδρικές, ο Χριστοδουλίδης θα χρειαστεί να πείσει ότι διασφάλισε ένα έργο στρατηγικής σημασίας χωρίς να μεταφέρει δυσανάλογο κόστος στους καταναλωτές. Σε διαφορετική περίπτωση, εάν το 2028 οι πολίτες εξακολουθούν να πληρώνουν ακριβό ρεύμα και ο GSI παραμένει αντιμέτωπος με καθυστερήσεις και οικονομικές εκκρεμότητες, η αντιπολίτευση θα έχει τη δυνατότητα να μετατρέψει το ζήτημα από ένα σύνθετο ενεργειακό και γεωπολιτικό έργο σε ένα πολύ απλούστερο και πολιτικά ισχυρό ερώτημα: Τι πλήρωσε τελικά ο πολίτης και τι κέρδισε;