«Επιχείρηση φρένο» στις μαζικές και «γκρίζες» αγορές κυπριακής γης

«Επιχείρηση φρένο» στις μαζικές αγορές κυπριακής γης από αλλοδαπούς επιχειρεί να στήσει η Πολιτεία, βάζοντας στο τραπέζι απαγορεύσεις και αυστηρότερους περιορισμούς για στρατηγικές περιοχές, κρίσιμες υποδομές, γεωργική γη και μεγάλες εκτάσεις. Η συζήτηση ανοίγει την ώρα που, μέσα σε μόλις επτά μήνες, 2.683 ακίνητα μεταβιβάστηκαν μέσω πώλησης σε ξένους αγοραστές, με την Πάφο και τη Λεμεσό να συγκεντρώνουν πέραν του 60% του συνόλου.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αγορές κοντά στη γραμμή κατάπαυσης του πυρός, σε αεροδρόμια, λιμάνια και υποδομές ζωτικής σημασίας, καθώς και η απόκτηση παραλιακών μετώπων, γεωργικής και κτηνοτροφικής γης. Παράλληλα, εξετάζεται η επιβολή συγκεκριμένων ορίων στην έκταση γης και στο μέγεθος κατοικίας που μπορεί να αποκτήσει ένας ξένος αγοραστής.

Η Επιτροπή Εσωτερικών της Βουλής και το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρούν να κλείσουν τα κενά του υφιστάμενου πλαισίου και να δημιουργήσουν ουσιαστικό μηχανισμό ελέγχου, χωρίς να ανακοπεί η επενδυτική δραστηριότητα. Η συζήτηση αναμένεται να επανέλθει τον Οκτώβριο, όταν θα τεθούν επί τάπητος τα συγκεκριμένα όρια, τα κριτήρια και οι απαγορεύσεις.

Στο επίκεντρο των ξένων η κυπριακή αγορά ακινήτων

Ισχυρή παραμένει η παρουσία των ξένων αγοραστών στην κυπριακή αγορά ακινήτων, με συνολικά 2.683 ακίνητα να έχουν μεταβιβαστεί μέσω πώλησης σε αλλοδαπούς κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία του Κτηματολογίου.

Από το σύνολο αυτό, 1.260 ακίνητα αφορούν πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πλην Κυπρίων, και 1.423 υπηκόους χωρών εκτός ΕΕ. Οι αγοραστές από τρίτες χώρες αντιπροσωπεύουν, συνεπώς, περίπου 53% του συνόλου των ακινήτων που μεταβιβάστηκαν σε αλλοδαπούς κατά την περίοδο Ιανουαρίου–Ιουλίου.

Η εικόνα, ωστόσο, παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφοροποιήσεις ανά επαρχία, με την Πάφο να διατηρεί την πρωτοκαθεδρία, ενώ ακολουθούν η Λεμεσός και η Λάρνακα.

Η Πάφος καταγράφει τον μεγαλύτερο αριθμό μεταβιβάσεων ακινήτων σε αλλοδαπούς, καθώς κατά το πρώτο επτάμηνο του έτους ανήλθαν σε 983. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 36,6% του παγκύπριου συνόλου.

Από τις μεταβιβάσεις στην επαρχία, 439 αφορούν πολίτες της ΕΕ και 544 αγοραστές από τρίτες χώρες.

Στη Λεμεσό καταγράφηκαν 640 μεταβιβάσεις ακινήτων σε αλλοδαπούς, εκ των οποίων 279 σε πολίτες της ΕΕ και 361 σε υπηκόους τρίτων χωρών.

Παρά το γεγονός ότι κατατάσσεται δεύτερη ως προς τις μεταβιβάσεις σε αλλοδαπούς, η Λεμεσός εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά ακινήτων συνολικά. Κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026 κατατέθηκαν 3.959 πωλητήρια έγγραφα, καταγράφοντας αύξηση 20% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Μαζί, Πάφος και Λεμεσός συγκεντρώνουν 1.623 μεταβιβάσεις σε αλλοδαπούς, αριθμός που αντιστοιχεί σε περίπου 60,5% του συνόλου παγκυπρίως.

Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Λάρνακα, όπου οι μεταβιβάσεις ακινήτων σε αλλοδαπούς ανήλθαν σε 541. Από αυτές, 222 αφορούν πολίτες της ΕΕ και 319 υπηκόους τρίτων χωρών.

Η παρουσία αγοραστών από χώρες εκτός ΕΕ είναι και εδώ ιδιαίτερα έντονη, καθώς αντιστοιχεί σε σχεδόν έξι στις δέκα μεταβιβάσεις σε αλλοδαπούς.

Την ίδια ώρα, η συνολική αγορά ακινήτων της επαρχίας παρουσιάζει ανοδική πορεία. Τα πωλητήρια έγγραφα ανήλθαν σε 2.599, καταγράφοντας αύξηση 11% σε ετήσια βάση.

Στη Λευκωσία καταγράφηκαν 355 μεταβιβάσεις ακινήτων σε αλλοδαπούς, εκ των οποίων 243 σε πολίτες της ΕΕ και 112 σε υπηκόους τρίτων χωρών.

Σε αντίθεση με τις παράκτιες επαρχίες, η πρωτεύουσα εμφανίζει σαφώς μεγαλύτερη συμμετοχή αγοραστών από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η συνολική αγορά πωλητηρίων παρουσιάζει αύξηση 5%, τη μικρότερη μεταξύ των πέντε επαρχιών, με τα πωλητήρια έγγραφα να ανέρχονται σε 2.564 κατά το πρώτο επτάμηνο του έτους.

Στην Αμμόχωστο οι μεταβιβάσεις ακινήτων σε αλλοδαπούς ανήλθαν σε 164, με 77 να αφορούν πολίτες της ΕΕ και 87 υπηκόους τρίτων χωρών.

Παρά τον μικρότερο απόλυτο αριθμό μεταβιβάσεων, η επαρχία παρουσιάζει αξιοσημείωτη κινητικότητα στη συνολική αγορά ακινήτων. Τα πωλητήρια έγγραφα αυξήθηκαν κατά 10%, φθάνοντας τα 538 κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026.

Τι επιτρέπει σήμερα η νομοθεσία

Το υφιστάμενο πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει όλους τους ξένους αγοραστές με τον ίδιο τρόπο. Ο περί Κτήσης Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Αλλοδαποί) Νόμος δεν θεωρεί «αλλοδαπούς» τους πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Οι περιορισμοί αφορούν κατά κύριο λόγο υπηκόους τρίτων χωρών, καθώς και ξένες εταιρείες, εταιρείες που ελέγχονται από αλλοδαπούς και καταπιστεύματα προς όφελός τους.

Για την απόκτηση ακίνητης ιδιοκτησίας από πρόσωπο που εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία απαιτείται προηγούμενη άδεια του Υπουργικού Συμβουλίου. Όταν η έκταση υπερβαίνει την απολύτως αναγκαία για την ανέγερση κατοικίας ή επαγγελματικής στέγης και, σε κάθε περίπτωση, τις δύο σκάλες, η άδεια μπορεί να συνοδεύεται από πρόσθετους όρους, περιορισμούς και κριτήρια.

Η έννοια της απόκτησης δεν περιορίζεται στην απευθείας αγορά γης ή κατοικίας. Καλύπτει επίσης μακροχρόνιες μισθώσεις, την απόκτηση μετοχών που καθιστά μια εταιρεία με ακίνητη περιουσία ελεγχόμενη από αλλοδαπούς, καθώς και τη δημιουργία καταπιστεύματος προς όφελος αλλοδαπού.

Η νέα προσπάθεια επιχειρεί να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, καθορίζοντας συγκεκριμένες περιοχές και κατηγορίες γης στις οποίες θα μπορούν να επιβάλλονται αυστηρότεροι περιορισμοί ή πλήρεις απαγορεύσεις. Στον υπό διαμόρφωση κατάλογο περιλαμβάνονται η γεωργική γη εκτός καθορισμένων ορίων ανάπτυξης, ακίνητα κοντά στη γραμμή κατάπαυσης του πυρός και υποδομές ζωτικής σημασίας, καθώς και μεγάλες εκτάσεις σε παραλιακά μέτωπα.

Τι αλλάζει στο θεσμικό πλαίσιο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Επιτροπή Εσωτερικών επανεξετάζει το πλαίσιο που διέπει την απόκτηση ακίνητης ιδιοκτησίας από αλλοδαπούς, με τον Υπουργό Εσωτερικών να τονίζει ότι, παρά τους περιορισμούς που ήδη προβλέπει η νομοθεσία, υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω ρύθμιση.

Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου, Υπουργός Εσωτερικών, ανέφερε ότι στόχος είναι η αποτελεσματικότερη ρύθμιση της απόκτησης γης από αλλοδαπά φυσικά πρόσωπα, η ενίσχυση της διαφάνειας και η δημιουργία ενός ουσιαστικού μηχανισμού ελέγχου.

Στο ενοποιημένο κείμενο που βρίσκεται υπό συζήτηση περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, περιορισμοί στην απόκτηση γης εκτός καθορισμένου ορίου ανάπτυξης, με στόχο την προστασία της γεωργικής γης.

Προβλέπονται επίσης περιορισμοί ή απαγορεύσεις για γη που γειτνιάζει με τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός ή με υποδομές ζωτικής σημασίας, με το ζήτημα να συνδέεται άμεσα με θέματα ασφάλειας και δημοσίου συμφέροντος.

Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη η θέσπιση περιορισμών ως προς την έκταση της ακίνητης ιδιοκτησίας που μπορεί να αποκτηθεί για σκοπούς κατοικίας, καθώς και ως προς το μέγεθος της κατοικίας. Ο ακριβής καθορισμός των ορίων αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω διαβούλευσης.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εσωτερικών και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, υπογράμμισε την ανάγκη να θεσπιστούν αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια για την αγορά κυπριακής γης από μεγάλα και ιδιαίτερα μεγάλα ξένα ιδιωτικά συμφέροντα.

Έθεσε στο επίκεντρο τις αγορές γύρω από κρίσιμες υποδομές, όπως λιμάνια και αεροδρόμια, τα παραλιακά μέτωπα και τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός, ενώ τάχθηκε υπέρ πλήρων απαγορεύσεων σε σχέση με γεωργική και κτηνοτροφική γη.

Παράλληλα, συνέδεσε το ζήτημα με την άνοδο των τιμών των ακινήτων, υποστηρίζοντας ότι η αυξημένη ζήτηση για μεγάλες ή ιδιαίτερα ακριβές εκτάσεις από αλλοδαπούς επηρεάζει ευρύτερα την αγορά.

Η συζήτηση αναμένεται να επανέλθει επί της ουσίας τον Οκτώβριο, ενώ σύμφωνα με τον κ. Δαμιανού θα πρέπει να εξεταστούν παράλληλα και οι ρυθμίσεις που αφορούν τα νομικά πρόσωπα, ώστε το νομοθετικό πλαίσιο να μην παρουσιάζει κενά.