Επίδομα Τέκνου και Δημογραφικό: Θετική αρχή – Δικαιοσύνη για κάθε παιδί και υλοποίηση της δέσμευσης προς τους πολύτεκνους

Η εξαγγελία του Προέδρου της Δημοκρατίας για αύξηση του Επιδόματος Τέκνου και σημαντική διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων αποτελεί θετική εξέλιξη και βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ιδιαίτερα η αύξηση των ορίων στις €90.000 για τρία και €100.000 για τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά διορθώνει μέρος των στρεβλώσεων που εδώ και χρόνια επισημαίνουμε.

Η πραγματική αξιολόγηση της νέας πολιτικής, όμως, θα μπορεί να γίνει μόνο όταν παρουσιαστεί ολόκληρο το νομοσχέδιο. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε δύο νέα εισοδηματικά όρια. Πρέπει να δούμε τη συνολική κλίμακα για όλες τις οικογένειες, το πραγματικό ύψος του επιδόματος στις νέες κατηγορίες, αλλά και εάν διορθώνονται οι υπόλοιπες διαχρονικές στρεβλώσεις του συστήματος.

Δικαιοσύνη για κάθε παιδί

Αναμένουμε ιδιαίτερα να δούμε πώς θα διαμορφωθούν τα νέα εισοδηματικά όρια για τις οικογένειες με ένα και δύο εξαρτώμενα παιδιά, ώστε να διαπιστωθεί εάν η νέα κλίμακα στηρίζεται επιτέλους σε μια δίκαιη και αναλογική φιλοσοφία για κάθε παιδί.

Κάθε παιδί, είτε είναι μοναχοπαίδι είτε μεγαλώνει μαζί με ένα, δύο, τρία ή περισσότερα αδέλφια, δικαιούται δίκαιη αντιμετώπιση από την Πολιτεία. Όσο όμως αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών, αυξάνονται αντίστοιχα και οι ανάγκες της οικογένειας. Συνεπώς, τα κριτήρια πρέπει να διαμορφώνονται αναλογικά και όχι να γίνονται αυστηρότερα ανά μέλος όσο μεγαλώνει η οικογένεια, όπως συμβαίνει με το υφιστάμενο σύστημα.

Η ίδια αρχή πρέπει να ισχύει κατά την τροποποίηση και στα περιουσιακά κριτήρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το οριζόντιο περιουσιακό όριο των €1,2 εκατ., το οποίο στο υφιστάμενο σύστημα είναι το ίδιο για μια οικογένεια με ένα εξαρτώμενο παιδί και για μια οικογένεια με τέσσερα, χωρίς αναλογική προσαρμογή στο μέγεθος και τη σύνθεση της οικογένειας.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να αυξηθούν κάποιοι αριθμοί. Είναι να αλλάξει η φιλοσοφία του συστήματος, ώστε κάθε επιπλέον παιδί να αναγνωρίζεται ουσιαστικά τόσο στα κριτήρια πρόσβασης όσο και στο ύψος της στήριξης.

Τα €100.000 είναι θετικό βήμα – όχι όμως η ολοκλήρωση της δέσμευσης

Για τις πολύτεκνες οικογένειες υπάρχει ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα.

Το πάγιο αίτημα της Παγκύπριας Οργάνωσης Πολυτέκνων είναι η πλήρης κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων για όλους τους πολύτεκνους, ανεξαρτήτως του αριθμού των εξαρτώμενων τέκνων που έχουν κάθε δεδομένη στιγμή.

Πρόκειται, άλλωστε, για προεκλογική δέσμευση του Προέδρου της Δημοκρατίας, την οποία αναμένουμε να υλοποιήσει.

Η αύξηση του ορίου για τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά από €69.000 στις €100.000 είναι ασφαλώς σημαντική. Μειώνει αισθητά την απόσταση από την πλήρη κατάργηση των κριτηρίων και περιορίζει αντίστοιχα το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος που θα απαιτούσε η υλοποίηση της δέσμευσης.

Δεν πρέπει, όμως, να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι με το όριο των €100.000 επιλύεται το ζήτημα των πολύτεκνων οικογενειών.

Το όριο αυτό αφορά όσους έχουν τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά τη δεδομένη στιγμή. Καθώς τα μεγαλύτερα παιδιά παύουν σταδιακά να θεωρούνται εξαρτώμενα, η ίδια πολύτεκνη οικογένεια μπορεί να μετακινείται ξανά σε χαμηλότερα εισοδηματικά όρια και να αποκλείεται από το επίδομα, παρότι εξακολουθεί να έχει μικρότερα εξαρτώμενα παιδιά και οι οικογενειακές της υποχρεώσεις ασφαλώς δεν εξαφανίζονται.

Έτσι, για πολλές πολύτεκνες οικογένειες, το όριο των €100.000 μπορεί να αποτελεί μια προσωρινή μόνο προστασία, η οποία θα χάνεται σταδιακά καθώς μειώνεται ο αριθμός των εξαρτώμενων τέκνων.

Γι’ αυτό η ουσιαστική λύση δεν είναι ένα υψηλότερο όριο που ακολουθεί προσωρινά τον αριθμό των εξαρτώμενων παιδιών. Είναι η κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων για την πολύτεκνη οικογένεια, όπως άλλωστε έχει δεσμευθεί προεκλογικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Το δημοσιονομικό επιχείρημα αποδυναμώνεται

Μέχρι σήμερα, απέναντι στο αίτημα για πλήρη κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων για τους πολύτεκνους προβαλλόταν, μεταξύ άλλων, το δημοσιονομικό κόστος.

Με τη νέα εξαγγελία, όμως, η Πολιτεία προχωρεί σε αύξηση του ύψους του επιδόματος και σε σημαντική διεύρυνση των δικαιούχων, κατά περίπου 17.000 επιπλέον οικογένειες και περισσότερα από 23.000 παιδιά.

Και πολύ σωστά.

Προκύπτει, όμως, πλέον ένα εύλογο ερώτημα:

Εφόσον υπάρχουν οι οικονομικές δυνατότητες για αύξηση του επιδόματος και για ένταξη 17.000 επιπλέον οικογενειών, γιατί να εξακολουθούν να παραμένουν εκτός κάποιες πολύτεκνες οικογένειες;

Ιδιαίτερα όταν η πλήρης κατάργηση αποτελεί προεκλογική δέσμευση και όταν η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα.

Το ζήτημα, συνεπώς, δεν είναι πλέον μόνο δημοσιονομικό. Είναι και ζήτημα πολιτικής προτεραιότητας.

Δεν αρκεί να γίνεις δικαιούχος – σημασία έχει τι πραγματικά λαμβάνεις

Υπάρχει ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα που θα πρέπει να ξεκαθαριστεί με τη δημοσιοποίηση του νομοσχεδίου: το πραγματικό ύψος του Επιδόματος Τέκνου στις νέες εισοδηματικές κατηγορίες.

Η ανησυχία αυτή δεν είναι θεωρητική. Στο νομοσχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Μάρτιο του 2025 προβλέπονταν πρόσθετες υψηλότερες εισοδηματικές βαθμίδες, στις οποίες καταβαλλόταν μόνο το 50% και στη συνέχεια το 25% του επιδόματος.

Γι’ αυτό και η νέα πολιτική δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο από το πόσο ψηλά θα φτάσουν τα νέα εισοδηματικά όρια ή από το πόσες χιλιάδες νέοι δικαιούχοι θα προστεθούν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι ποσό θα λαμβάνουν πραγματικά αυτές οι οικογένειες.

Ένα όριο €100.000 μπορεί να ακούγεται εντυπωσιακό. Εάν όμως αφορά προσωρινά μόνο όσους έχουν τέσσερα εξαρτώμενα παιδιά και, επιπλέον, στις υψηλότερες εισοδηματικές βαθμίδες αντιστοιχεί σε ένα πολύ μικρό μέρος του κανονικού επιδόματος, τότε η πραγματική ενίσχυση μπορεί να απέχει σημαντικά από την εικόνα που δημιουργεί η εξαγγελία.

Ο Πρόεδρος αναφέρθηκε τόσο σε διεύρυνση των δικαιούχων όσο και σε αύξηση του ύψους του Επιδόματος Τέκνου. Αναμένουμε, επομένως, αυτό να αποτυπωθεί ουσιαστικά και στο τελικό νομοσχέδιο.

Η πραγματική ενίσχυση δεν μετριέται μόνο από το πόσοι γίνονται δικαιούχοι, αλλά και από το πόση στήριξη τελικά λαμβάνει κάθε παιδί.

Η διαβούλευση πρέπει να προηγείται των τελικών αποφάσεων

Η Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων έχει ζητήσει εδώ και μήνες συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Εύλογα αναμέναμε ότι, πριν από την οριστικοποίηση μιας τόσο σημαντικής μεταρρύθμισης του Επιδόματος Τέκνου, θα δινόταν η δυνατότητα στους ίδιους τους πολύτεκνους να παρουσιάσουν στον Πρόεδρο τις στρεβλώσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν και τις προτάσεις τους για τη διόρθωσή τους.

Αντί αυτού, σημαντικές πτυχές της νέας πολιτικής εξαγγέλλονται ενώ η συνάντηση αυτή εξακολουθεί να εκκρεμεί.

Η διαβούλευση έχει πραγματική αξία όταν προηγείται της οριστικοποίησης των αποφάσεων και όχι όταν ακολουθεί.

Γι’ αυτό επαναφέρουμε δημόσια το αίτημα για συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας πριν το νομοσχέδιο λάβει την τελική του μορφή.

Το δημογραφικό απαιτεί καθαρές επιλογές

Η εξαγγελία μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας πραγματικής μεταρρύθμισης. Για να αποτελέσει όμως και ουσιαστική δημογραφική πολιτική, πρέπει να στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα:

κάθε παιδί αντιμετωπίζεται δίκαια και κάθε επιπλέον παιδί αναγνωρίζεται ουσιαστικά από την Πολιτεία.

Οι πολύτεκνοι δεν ζητούν να αφαιρεθεί τίποτε από καμία άλλη οικογένεια. Η στήριξη κάθε οικογένειας με παιδιά είναι αναγκαία και καλοδεχούμενη.

Ζητούν όμως κάτι εξίσου αυτονόητο: σε κάθε σχέδιο, επίδομα ή πολιτική για την οικογένεια, οι πολύτεκνοι να μην αντιμετωπίζονται δυσμενέστερα επειδή έχουν περισσότερα παιδιά.

Και πέρα από τη δίκαιη αναλογικότητα της νέας κλίμακας, για τους πολύτεκνους παραμένει μία σαφής πολιτική εκκρεμότητα:

η υλοποίηση της προεκλογικής δέσμευσης για πλήρη κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων.

Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με εντυπωσιακούς αριθμούς ούτε με αποσπασματικές ή προσωρινές παρεμβάσεις. Απαιτεί συνέπεια, δικαιοσύνη και πολιτικές που να αποδεικνύουν στην πράξη ότι όσο μεγαλώνει μια οικογένεια, μεγαλώνει και η στήριξη της Πολιτείας – δεν μειώνεται.

*Έφορος Δημοσίων Σχέσεων
Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων