Στο «περίμενε» πληγέντες του Αρακαπά για αποζημίωση ή κατά χάριν βοήθεια

Κάθε χρόνο γινόμαστε μάρτυρες πολλών καταστροφών του νησιού μας, πυρκαγιών, πλημμυρών και καταστροφών περιουσιών και δασικών εκτάσεων. Άνθρωποι χάνουν τις οικίες ή τις επιχειρήσεις τους και υφίστανται τεράστιο κόστος και ταλαιπωρία. Η πρόσφατη πυρκαγιά στον Αρακαπά ξύπνησε μνήμες από τη Σολιά και θυμηθήκαμε ξανά πόσο σημαντικό είναι να προσέχουμε τα δάση μας, τους πνεύμονες του νησιού μας. Στο χωριό Αρακαπάς, ωστόσο, δεν κάηκαν ολοσχερώς μόνο τα δέντρα, αλλά και οικίες και επιχειρήσεις των κατοίκων. Μπροστά στα μάτια τους είδαν κόπους μιας ολόκληρης ζωής να καίγονται και να χάνονται σε μερικά λεπτά, γιατί και πάλι κάποιοι ανεύθυνοι και ανυπάκουοι ενήργησαν αυθαίρετα καίγοντας ξερά χόρτα.

Η τελευταία καταστροφή στοίχισε πολλά στους κατοίκους, οι οποίοι προσπαθούν και πάλι να ξαναχτίσουν μέσα από τις στάχτες τους όσα έχασαν. Από την πλευρά της η Κυβέρνηση διαθέτει κονδύλι στα αρμόδια Υπουργεία, ώστε να είναι έτοιμα ανά πάσα στιγμή να στηρίξουν τους πληγέντες οικονομικά, αποζημιώνοντάς τους. Παρ’ όλα αυτά, μερικοί από τους πληγέντες δεν έχουν λάβει βοήθημα ή αποζημίωση μέχρι σήμερα.

Πώς γίνεται η αξιολόγηση των πληγέντων

Στην πληγείσα περιοχή μετά από πυρκαγιά καταφθάνουν πρώτα οι αρμόδιοι Έπαρχοι, ώστε να βρεθούν κοντά στα άτομα που έχουν άμεσες ανάγκες και να καταγράψουν τις υλικές ζημιές που προκλήθηκαν. Μάλιστα, στην τελευταία μεγάλη πυρκαγιά στον Αρακαπά, η Κυβέρνηση, τα συναρμόδια Υπουργεία και όλες οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες δραστηριοποιήθηκαν από την πρώτη στιγμή έντονα για την παροχή κάθε δυνατής βοήθειας και στήριξης προς τους πυρόπληκτους. Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για την πολύπλευρη στήριξή τους λήφθηκε μόλις τρεις ημέρες μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές.

Σε ερώτηση της εφημερίδας «Σημερινή» προς τον Υπουργό Εσωτερικών Νίκο Νουρή για το πώς γίνονται οι αξιολογήσεις και η επιτόπου διερεύνηση, ο ίδιος τόνισε πως «σε κάθε περίπτωση, τα κλιμάκια των οικείων Επαρχιακών Διοικήσεων μεταβαίνουν αμέσως στις πληγείσες περιοχές προβαίνοντας στην καταγραφή και εκτίμηση των ζημιών σε ό,τι αφορά σε υποστατικά και οχήματα». Σχολίασε, μάλιστα, πως είναι ενδεικτική η ταχύτητα με την οποία κινήθηκαν στην τελευταία καταστροφική πυρκαγιά οι Επαρχιακές Διοικήσεις Λεμεσού και Λάρνακας, προβαίνοντας «μέσα σε λίγες ημέρες στην καταγραφή και εκτίμηση των ζημιών, πράγμα που μας επέτρεψε να προχωρήσουμε και στην καταβολή των αποζημιώσεων στους δικαιούχους, στη βάση των διαδικασιών που διαλαμβάνει η σχετική απόφαση που έλαβε το Υπουργικό Συμβούλιο. Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι η τάχιστη διεκπεραίωση των αναγκαίων διαδικασιών, ώστε η Πολιτεία να στέκεται ουσιαστικά δίπλα στους συμπολίτες μας που πλήττονται από τις πυρκαγιές», δήλωσε καταληκτικά.

Πιο αναλυτικά, μετά και την πυρκαγιά στον Αρακαπά το Υπουργείο Εσωτερικών δέχτηκε 63 αιτήσεις αποζημίωσης από την επαρχία Λεμεσού, 147 αιτήσεις από την επαρχία Λάρνακας και 17 αιτήσεις από την επαρχία Πάφου. Την ίδια στιγμή το Υπουργικό Συμβούλιο στη συνεδρία της 7ης Ιουλίου 2021 αποφάσισε, μεταξύ άλλων, την έγκριση πρόσθετων πιστώσεων ύψους €20 εκ. για κάλυψη της αυξημένης δαπάνης που προέκυψε λόγω της ανάγκης στήριξης των πυρόπληκτων.

Ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσουν οι ενδιαφερόμενοι

Ερωτηθείς για τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν οι πληγέντες ώστε να επωφεληθούν από την κρατική αποζημίωση, ο ΥΠΕΣ ανέφερε πως υπάρχουν διάφορες παράμετροι για την παραχώρησή της. Τόνισε πως «πάντοτε για την παραχώρηση οποιασδήποτε αποζημίωσης προσμετράται και τυχόν κάλυψη από ιδιωτικές ασφαλίσεις. Εκεί και όπου πληγέντες δύνανται να αποζημιωθούν από αυτές, είτε δεν λαμβάνουν καμία πρόσθετη αποζημίωση από το κράτος είτε, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, λαμβάνουν συμπληρωματική αποζημίωση».

Ένα ζήτημα το οποίο ταλανίζει εδώ και χρόνια το νησί μας είναι οι παράνομες εξοχικές οικίες και υποστατικά, τα οποία δεν διαθέτουν πολεοδομική άδεια και συμβάλλουν στα αυξημένα έξοδα της επαρχίας ή της κοινότητάς τους. Ο Νίκος Νουρής επεσήμανε σχετικά ότι, «σε περιπτώσεις πυρκαγιών τα προηγούμενα χρόνια δεν παραχωρούνταν αποζημιώσεις για μη αδειοδοτημένα υποστατικά ή εξοχικές κατοικίες». Ωστόσο, όπως συνέχισε, «στην τελευταία πυρκαγιά στον Αρακαπά, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της καταστροφής αλλά και την εξόχως ανθρωπιστική διάστασή της, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την κατ’ εξαίρεσιν για πρώτη φορά αποζημίωση και των εξοχικών κατοικιών κατά 50%, ενώ για όσα υποστατικά δεν ήταν αδειοδοτημένα παραχωρήθηκε εφάπαξ ποσό και τους δόθηκε η δυνατότητα να αποταθούν για ταχεία αδειοδότηση του υποστατικού τους, που έχει είτε καταστραφεί είτε υποστεί ζημιές, ούτως ώστε να λάβουν το σύνολο της κατά χάριν βοήθειας που τους αναλογούσε».

Οι πληγέντες, λοιπόν, θα πρέπει να ακολουθήσουν πολύ «απλές διαδικασίες» για να λάβουν αποζημίωση ή βοήθημα, αναφέρει ο Υπουργός Εσωτερικών στη «Σημερινή». Ουσιαστικά πρέπει να γίνει υποβολή σχετικής αίτησης, να προβούν σε κατ’ αρχάς ενυπόγραφη αποδοχή του ύψους της κατά χάριν βοήθειας που τους αναλογεί και να ακολουθήσει η αποδεδειγμένη διενέργεια των δαπανών αποκατάστασης των ζημιών.

Οικονομική αποζημίωση στους πληγέντες

Ο Νίκος Νουρής σε δηλώσεις του τις μαύρες εκείνες ημέρες ανέφερε πως, σύμφωνα με εκτιμήσεις που στάλθηκαν από τις οικείες Επαρχιακές Διοικήσεις, το ύψος των ζημιών στις κοινότητες της επαρχίας Λεμεσού ανερχόταν περίπου σε €1.207.443, της επαρχίας Λάρνακας σε €4.051.232 και της επαρχίας Πάφου σε €380.233. Το συνολικό ύψος των ζημιών παγκυπρίως μετά την απογραφή και εκτίμηση των Επαρχιακών Διοικήσεων ανήλθε στα €5.638.908.

Για ζημιές έως €10.000 θα καταβάλλεται εφάπαξ ποσό ίσο με το ύψος της εκτιμηθείσας ζημιάς, με ανώτατο ποσό τις €10.000. Για ζημιές από €10.000 μέχρι €50.000, πέραν του πιο πάνω εφάπαξ ποσού, θα δίδεται πρόσθετα το 80% του εναπομείναντος ποσού της εκτιμηθείσας ζημιάς. Για παράδειγμα, για εκτιμηθείσα ζημιά ύψους €50.000 θα καταβάλλεται κατά συνολική χάρη βοήθεια ύψους €42.000.

Για ζημιές από €50.000 μέχρι €100.000, πέραν της προαναφερθείσας κατά χάριν βοήθειας των €42.000, θα παραχωρείται επιπρόσθετο βοήθημα ίσο με 50% του εναπομείναντος ποσού της εκτιμηθείσας ζημιάς. Δηλαδή στην περίπτωση ζημίας που εκτιμάται στις €100.000, θα καταβάλλεται κατά χάριν βοήθεια ύψους €67.000, ενώ για ζημιές από €100.000 μέχρι €150.000, πέραν της προαναφερθείσας κατά χάριν βοήθειας των €67.000, θα παραχωρείται επιπρόσθετο ποσό ίσο με 30% του εναπομείναντος ποσού της εκτιμηθείσας ζημιάς. Δηλαδή στην περίπτωση ζημιάς που εκτιμάται στις €150.000 θα καταβάλλεται κατά χάριν βοήθεια ύψους €82.000.

Σημείωσε ότι σε περιπτώσεις ζημιών που υπερβαίνουν τις €150.000 δεν θα παραχωρείται οποιοδήποτε πρόσθετο ποσό. Σχετικά με ζημιές σε οχήματα θα δίδεται κατά χάριν οικονομική βοήθεια για νόμιμα εγγεγραμμένα οχήματα ιδιωτικής χρήσης, ίση με το 50% της εκτιμημένης ζημιάς με βάση την εκτίμηση των αρμόδιων υπηρεσιών, με ανώτατο όριο €5.000 ανά όχημα. Σε περιπτώσεις επαγγελματικών οχημάτων ή μηχανημάτων (νοουμένου ότι δεν καλύπτονται από τα σχέδια του Υπουργείου Γεωργίας) θα παραχωρείται 50% της εκτιμημένης ζημιάς με βάση την εκτίμηση των αρμόδιων υπηρεσιών, με ανώτατο όριο τις €10.000 ανά όχημα.

Σημειώνεται ότι από το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος διατέθηκε μέχρι στιγμής σε επαγγελματίες αγρότες το ποσό του €1,5 εκατομμυρίου. Η βοήθεια αυτή αφορά στις πρώτες ανάγκες των αγροτών για βιοποριστικούς λόγους και συνέχιση της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.

Το χρονικό διάστημα για καταβολή των αποζημιώσεων και οι εκκρεμότητες

Ερωτηθείς ο ΥΠΕΣ για τον χρόνο που απαιτείται προκειμένου να λάβουν οι πληγέντες την αποζημίωση του κράτους, ανέφερε ότι «εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και όχι μόνο από το Υπουργείο ή τις αρμόδιες υπηρεσίες. Στην προκειμένη περίπτωση, με την καταστροφική πυρκαγιά στον Αρακαπά, όπως προείπα, το Υπουργείο έδρασε τάχιστα με τις εκτιμήσεις και την καταγραφή των ζημιών, στοχεύοντας στην άμεση καταβολή τουλάχιστον του πρώτου εφάπαξ ποσού της βοήθειας στους πληγέντες και σε περίπου 15 ημέρες μετά την πυρκαγιά ξεκίνησε η καταβολή των πρώτων ποσών».

Ο ΥΠΕΣ αναφέρθηκε και σ’ αυτούς που δεν τους δόθηκε το εν λόγω εφάπαξ ποσό, τονίζοντας πως «εκεί και όπου δεν καταβλήθηκε γρήγορα το εφάπαξ ποσό ή η κατά χάριν βοήθεια, ήταν οι περιπτώσεις στις οποίες είτε έπρεπε να αναμένουμε να ξεκαθαρίσουν οι όποιες διευθετήσεις με τις ιδιωτικές ασφαλίσεις (όπου υπήρχαν) είτε οι περιπτώσεις στις οποίες οι πληγέντες δεν συμφωνούσαν με το ποσό της εκτίμησης και υπέβαλαν ενστάσεις».

Ένα μεγάλο μέρος των πληγέντων έχουν λάβει το εφάπαξ ποσό μέχρι €10.000, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις που οι αιτήσεις ακόμα εκκρεμούν και οι πληγέντες δεν έχουν λάβει ακόμα κανένα ποσό. Η τελευταία κατηγορία αφορά σε αυτούς που έχουν υποβάλει ένσταση σχετικά με την κρατική αποζημίωση.

Αρκετοί από τους πληγέντες της τελευταίας πυρκαγιάς στον Αρακαπά είχαν τη δυνατότητα να υποβάλουν ένσταση σε περιπτώσεις απόρριψης ή διαφωνίας με το ύψος της παρεχόμενης κρατικής βοήθειας. Νοουμένου ότι κατείχαν διαφορετικά στοιχεία από αυτά που κατέγραψαν οι Έπαρχοι, τα δεδομένα θα επαναξιολογούνταν και θα τους παραχωρείτο εν τέλει η πολυπόθητη βοήθεια. Εντούτοις, σύμφωνα με το ΥΠΕΣ, οι ενστάσεις ήταν λίγες, ενώ κάποιες από αυτές ακόμα εκκρεμούν λόγω έλλειψης στοιχείων.

Καταληκτικά ο Υπουργός Εσωτερικών, Νίκος Νουρής, ανέφερε στην εφημερίδα μας ότι «αντιμετωπίζοντας το ζήτημα ανθρωποκεντρικά και με γνώμονα τη βούληση της Κυβέρνησης και του Υπουργείου για στήριξη των συμπολιτών μας που πλήττονται από τέτοιου είδους φαινόμενα, η κάθε περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά και αντιμετωπίζεται ανθρωπιστικά, λαμβάνοντας όμως υπόψη και τις αρχές της ισονομίας».